پیامبر (ص) کسی را فرستاد و مژده پذیرفتن توبه آنها را به آنان خبر داد ...[١] ضمناً باید توّجه داشت که تبوک آخرین غزوۀ اسلامی بود که پیامبر (ص) در آن شرکت داشت، ولی پس از آن در هیچ نبردی شرکت نکرد.[٢]

خواندن آیات برائت توسط حضرت علی علیه السلام

در اواخر سال نهم هجرت (ماه ذی الحجّه)، پیک وحی آیاتی چند از سوره توبه (برائت) را آورد و پیامبر (ص) را مأمور نمود شخصی را روانه مکّه کند که در موسم حجّ، آیات یاد شده را همراه با قطعنامۀ چهار مادّه‌ای بخواند.

در این آیات، امان از مشركان برداشته شده و کلِّيۀ پیمان‌ها (جز پیمان‌هایی که صاحبان آنها به پیمان خود وفادار بوده و عملاً نقض نکرده بودند) نادیده گرفته شده است، و به سران شرک و پیروان آنها ابلاغ گردیده که ظرف چهار ماه، تکلیف خود را با حکومت اسلامی – که اساس آن یکتاپرستی است – روشن سازند و اگر ظرف این چهار ماه، شرک و بت‌پرستی را ترک نگویند، از آنها سلب مصونیّت می‌شود.

پیامبر (ص) نخست ابوبکر را طلبید و او را مأمور کرد، تا این آیات را به صورت قطعنامه در مراسم حج در عید قربان، در سرزمین منی برای مردم بخواند.

ابوبکر آیات را گرفت و همراه چهل نفر[٣]، به سوی مکّه حرکت کرد، ولی طولی نکشید که پیک وحی از طرف خدا، به حضور پیامبر (ص) رسید و عرض کرد: خداوند فرمان داده است که: این آیات را، تو یا کسی که از آن تو است، بخواند.

پیامبر (ص) بی‌درنگ،حضرت علی علیه السلام را به حضور طلبید و ماجرا را به او گفت

[١] . اقتباس از سوره توبه/ ١١٧، ١١٨ ؛ تاریخ پیامبر اسلام ،ص ٥٧٨ ؛ تفسیر نمونه ،ج ٨ ،ص ١٧٥ ؛ مجمع البیان ،ج ٥ ،ص ٧٩ ؛ سیره ابن هشام ،ج ٤ ،ص ١٥٩.

[٢] . فروغ ابدیّت ،ج ٢ ، ص ٤١٠.

[٣] . برخی تعداد آنها را سیصد نفر نقل کرده‌اند (مغازی،ج ٣ ،ص١٠٧٧).