احسن القصص - مُهری، محمد جواد - الصفحة ٤٦٧
و سخنرانی میکرد، و بعدها تا سال هفتم هجرت، بر تنۀ درختی تکیه داده و خطبه میخواند، در آن سال به پیشنهاد «تمیم داری» منبر سه پلهای توسط غلام «عباس بن عبدالمطلب» ساخته شد، و پیامبر اسلام بر روی آن مینشست، و پاهای خود را بر پلّه دوّم میگذاشت، و بعد از آن «خلفای راشدین» در پله دوم نشسته، و پاهای خویش را بر پلّه اول میگذاشتند. در تاریخ و حدیث آمده که بعد از ساختن منبر، و صعود پیامبر بر بالای آن برای سخنرانی، صدایی شبیه ناله و شیون از تنۀ درخت بلند شد، و اصحاب پیامبر را به اشک و گریه وا داشت، تا اینکه رسول خداm دست توازش بر تنۀ درخت کشید و آن را آرام کرد و فرمود: ای بندگان خدا! درخت از فراق پیامبر خدا گریه میکند، سزاوار است شوق و علاقه شما به دیدار او بیشتر باشد ... (وفاء الوفاء، ج ٢، ص ٣٨٨).
٣- محرابهای مسجدالنبی: در «مسجد النبی» فعلاً چهار محراب وجود دارد که دو مورد آن بسیار ارزشمند و مورد توجه است، که اینک به طور اجمال به همۀ آنها میپردازیم:
الف) محراب عثمانی: در سمت جنوب مسجد، مقابل روضه در بخش توسعه یافته در دیوار مسجد قرار دارد که محل اقامۀ نماز «عثمان» بوده است و فعلاً امام جماعت مسجد، در همان محراب به اقامۀ جماعت میپردازد.
ب) محراب سلیمانی یا حنفی: این محراب در سمت راست منبر در سال ٨٦٠ هجری تأسیس شد، و پیروان مذهب حنفی با اجازه حکومت مصر که حاکم زمان بود، آن را بنا کردند، و به این جهت آن را محراب حنفی گویند. و چون این محراب در سال ٩٣٨ به وسیله «سلطان سليمان» بار دیگر ترمیم و تزیین گردید، از این نظر آن را محراب سلیمانی مینامند.
ج) محراب تهجّد: در سمت شمال «خانه فاطمهO مقابل جایگاه اصحاب صفة» قرار دارد که محل نماز شب پیامبر بود که خداوند در «آیۀ ٧٩ سوره اسراء» به آن دستور داده بود، با کمال تأسف امروزه این محراب با قفسههای قرآن پوشیده شده است.
د) محراب النبی: این محراب جایگاه نماز پیامبر است که در بخش جنوبی روضه و در سمت چپ منبر قرار گرفته و مهمترین محرابهاست، و دعا و عبادت در آنجا سفارش گردیده، که آغازین بنای آن به «عمربن عبدالعزیز» میرسد، ولی بنای فعلی آن از آثار دوران عثمانی است.
علاوه بر اینها، در درون خانه فاطمه در دیوار جنوبی آن محرابی است که محل عبادت آن شفیعۀ روز جزاست که در دسترس زائرین نمیباشد.
٤- مقام جبرئیل: جایگاه خاصّ حضرت جبرئیل بود که در آنجا منتظر می ایستاد تا رسول خداm به وی اجازه ورود دهد، و از روایات استفاده میشود که این محل مقابل درب خانه فاطمه O قرار گرفته، که دراعصار قبلی زیر ناودان بوده است.
حضرت امام صادق علیه السلام در حدیثی به «معاویه بن عمار» میفرمایند: «اِئتِ مَقام جَبْرَئیل علیه السلام وَ هُوَ تَحْتَ الْمیزابِ فَاِنَّهُ کانَ مَقامَهُ اِذا اِسْتَأْذَنَ عَلی رَسُولِ اللهِm؛ پس از زیارت قبر پیامبر و ... به مقام جبرئیل بیا، و آن، زیر ناودان است، که جبرئیل در آنجا توقّف مینمود تا رسول خدا