احسن القصص - مُهری، محمد جواد - الصفحة ٣٦٦
ابوعُبَیدۀ جَرّاح، بنای مسجد را بر روی پایههای قدیمی کلیسا ساخت.
در دورۀ اموی توسط عبدالملک بن مروان به اوج رونق و آبادانی رسید،[١] ضریح حضرت یحیی علیه السلام در قسمت مُسقّف مسجد در سمت چپ محراب واقع شده است.
این جبیراندلسی درسفرنامهاش به سال ٥٨٠ ق مزارحضرت یحیی علیه السلام را این گونه شرح داده است:
«در مسجد اُموی، مَشهدِ سرِ یحیی بن زکریّا علیه السلام است ... و بر آن تابوتی چوبین بین ستونهاست و برفراز آن قندیلی است که گویا بلوری مُجَوَّف و همچون قدح بزرگی به نظر میرسد».[٢]
این بطوطه (متوفای ٧٧٩ق) نیز در سفرنامهاش پس از توصیف مسجد اموی چنین آمده است:
«دروسط مسجد اُموی قبر (یحیی بن) زکریاست و بر روی آن تابوتی بین دو ستون قرار گرفته و با پارچه حریر سیاه پوشانده شده و به خط سفید بر آن نوشتهاند: «یا زَکریّا اِنّا نُبَشِّرُکَ بِغُلامٍ اِسمُهُ یَحیی».[٣] گفته میشود که در این محل بدن مطهر حضرت یحیی علیه السلام به خاک سپرده شده و سر آن پیامبر شهید در مسجدی در محلۀ زَبدانیِ دمشق مدفون است.[٤]
در آثار این مصیب بزرگ آمده است:که زمین و آسمان و ملائکه بر شهادت یحیی علیه السلام چهل شبانه روز گریان شد، و خورشید نیز به مدّت چهل روز در هالهای از سرخی خون،طلوع وافول میکرد، همانطوری کهدر شهادت امام حسین علیه السلام چنین بود.[٥]
(٤٠)
[١] . رحله ابن بطوطه، ص ١٠٦.
[٢] . رحله ابن جبیر، ص ٢٢١.
[٣] . همان مدرک ، ص ١٠٩.
[٤] . سیمای زینب کبری، ص ١٥٠.
[٥] . بحارالانوار ،ج ٤٥ ،ص ٢٠١، ٢١٠، ٢١٩ و ج ١٤ ، ص ١٨٢.