احسن القصص - مُهری، محمد جواد - الصفحة ٢٨١
«تلیا بن ملکان بن عامر بن ارفخشد بن سام بن نوح».
٢. گروهی معتقدند این مرد عالِم،پیامبر نبوده، بلکه دانشمندی همچون آصف بن برخیا و ذوالقرنین بوده است.[١]
٣. و برخی دیگر گویند وی از پیامبران مرسل است و دارای مقام نبوّت بوده،[٢] چنانکه بعضی از آیات سوره کهف [«ما فَعَلْتُهُ عَنْ اَمْرِی؛ من این کار را خودسرانه طبق نظر شخصی خود انجام ندادم، بلکه وحی الهی بود»[٣].و «فَاَرَدْنا؛ ما میخواستیم چنین و چنان شود»[٤]] ، این مطلب را تأیید میکند.
بنابراین، ظاهر تعبیر آیات قرآن این است که او از پیامبران بوده است .
هنگامی که فرعون و فرعونیان در دریای نیل غرق شدند و زمام امور رهبری به دست موسی علیه السلام افتاد، وی در میان قوم خود مشغول سخنرانی بود و آنها را به اطاعت و فرمانبرداری از خدا متذکّر میساخت، هنگامی که سخنش به پایان رساند، ناگاه یک نفر از وی پرسید:
آیا کسی را میشناسی، که نسبت به تو اعلم (عالمتر) باشد؟موسی علیه السلام در پاسخ گفت: نه !
خداوند همان لحظه به موسی علیه السلام وحی کرد: من در محل اتصال دو دریای مشرق و مغرب،[٥] بندهای دارم که از تو داناتر است.موسی علیه السلام عرض کرد:
[١] . اصول کافی ، ج ١ ، ص ٢١٠.
[٢] . علل الشرایع ، ص ٥٩.
[٣] . سوره کهف/ ٨٢.
[٤] . همان/ ٨٠.
[٥] . در اینکه اشاره به کدام دو دریا است؟ میان مفسّران گفتگو است، روی هم رفته سه نظر معروف در اینجا وجود دارد:
الف) منظور محل اتصال خلیج «عقبه» با خلیج «سوئز» است (میدانیم که دریای احمر در شمال دو پیشرفتگی دارد – یکی به سوی شمال شرقی و دیگری به سوی شمال غربی – که اولی خلیج عقبه را تشکیل میدهد، و دومی خلیج سوئز را، و این دو خلیج در قسمت جنوبی به هم میپیوندند و به دریای احمر متصل میشوند).
ب) منظور محل پیوند اقیانوس «هند» با دریای «احمر» است که در بغاز «باب المندب» به هم میپیوندند.
پ) محل پیوستگی دریای «مدیترانه» که نام دیگرش دریای روم و بحر ابیض است با اقیانوس «اطلس» یعنی همان محل تنگۀ «جبل الطارق» که نزدیک شهر «طنجه» است.
اما احتمال اوّل از همه تفاسیر نزدیک تر به محل زندگی موسی علیه السلام به نظر میرسد، چون از شام تا خلیج عقبه راه زیادی نیست (رک: تفسیر نمونه ، ج ١٢ ، ص ٤٨١).