دراینجاخلاصه‌داستان ذوالقرنین رابا توجه به‌قول‌چهارم که «ذوالقرنین همان کورش کبیر پادشاه هخامنشی است» و نظریه بسیاری از مفسّران و مورّخان بود و با اقتباس از سوره کهف/ ٨٣-٩٨ پی می‌گیریم:

ذوالقرنین مرد مؤمن،[٢] موحّد و مهربانی بود و از طریق عدل و داد منحرف نمی‌شد و به همین علّت، مشمول لطف خاصّ پروردگار بود. او یار نیکوکاران و دشمن ظالمان و ستمگران بود و به مال و ثروت دنیا علاقه‌ای نداشت. خداوند اسباب پیروزی ها را در اختیار او قرار داده بود.

وی سازندۀ یکی از مهمترین و نیرومندترین سدهاست.[٣]

[١] . رک: حیوه القلوب،ج ١(قصّه ذوالقرنین)؛ قصص قرآن ،ص ٢٥٩ به بعد؛ تفسیر نورالثقلین ،ج ٣ ، ص ٢٩٩ به بعد؛کمال الدین ، ص ٣٩٥ به بعد؛ تفسیر عیاشی ، ج ٢ ، ص ٣٤١ به بعد؛ علل الشرایع ، ص ٥٥٤؛ امالی ، ص ٣٧٥ ؛تفسیر قمی، ج ٢، ص٤٠ به بعد. شايان ذكر است كه «از میان منابع مذکور، صدر بلاغی موضوع را خیلی دقیق و با بیانی محققانه و شافی وکافی دنبال کرده است».

[٢] . امام صادق علیه السلام می‌فرماید: بزرگترین ملوک روی زمین چهار نفرند، دو نفر از آنها که مؤمن و معتقد بودند (سلیمان بن داوود و ذوالقرنین) و دو نفر دیگر که کافر و بدکیش بودند (نمرود و بخت النّصر)،خصائص،ج ١، ص ٢٥٥.

[٣] . در سرزمین قفقاز میان دریای خزر و دریای سیاه یک سلسله کوه‌هایی است، همچون یک دیوار که شما را از جنوب جدا می‌کند، تنها تنگه‌ای که در میان این کوه‌هاي دیوار مانند، وجود دارد تنگۀ «داریال» معروف است و در همان جا تاکنون دیوار آهنین باستانی به چشم می‌خورد و به همین جهت بسیاری معتقدند که سدّ ذوالقرنین همین سد است. (تفسیر نمونه ، ج ١٢ ، ص ٥٥٠ ؛ قصص قرآن ، ص ٣٦٩).

و بعضی گفته‌اند ارتفاع سد حدود صد متر و عرض دیوار آن حدود بيست و پنج متر بوده و طول آن فاصله بین دو کوه را به هم متصل می‌کرد.(قصّه‌های قرآن ، ص ٥٩٩).