محقق تهرانى مى‌گويد: «سيد شرف الدين در كتاب تأويل الآيات الظاهره از او نقل كرده است و او شرف الدين شاگرد محقق كركى (م ٩٤٠) است؛ بنابراين به‌نظر مى‌رسد اين كتاب تا آن زمان باقى بوده است، امّا پس از آن، كسى از سرنوشت آن آگاه نيست». سيد شرف الدين- بعد از اينكه از گروهى از اصحاب ما نقل كرده كه كتابى به پايه اين كتاب تأليف نشده است- مى‌گويد: «من همه اين كتاب را نديده و از آن آگاهى نيافته‌ام؛ تنها نيمى از آن را- از آيه‌ «وَ إِنْ كادُوا لَيَفْتِنُونَكَ عَنِ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ لِتَفْتَرِيَ عَلَيْنا غَيْرَهُ ...»[١] تا آخر قرآن- ديده‌ام».[٢] على بن طاووس در رساله محاسبة النفس از او نقل كرده است و چنانكه در كتاب اليقين آورده، كتاب مورد بحث- از نظر او- كامل بوده و مى‌گويد: آن كتاب، ده جزء در دو جلد بزرگ است. ابن طاووس مى‌گويد: «احاديث آن را از طريق بزرگان اهل سنت روايت كرده است تا حجت را تمام كند». محقق تهرانى مى‌گويد: «ابن طاووس در اليقين رواياتى را از هردو مجلد آن ياد كرده است».[٣]

ولى اين نكته بر محدث نورى مشتبه شده است. او با وساطت شيخ شرف الدين نجفى، در كتاب تأويل الآيات الباهره رواياتى را كه به نظر دلالت بر تحريف دارد، به گمان اينكه جزو تفسير ماهيار است، نقل كرده است.[٤] و اين خلط شگفت‌آورى است، چون كسى كه از تفسير ماهيار نقل كرده سيد شرف الدين استرآبادى در كتاب تأويل الآيات الظاهره است؛ در حالى‌كه كتاب تأويل الآيات الباهره، ترجمه فارسى كتاب شرف الدين است كه نگارش آن- چنانكه در پايان كتاب تصريح شده است-[٥] توسط شيخ محمد تقى معروف به آقا نجفى اصفهانى (م ١٣٣٢)- كه از

[١] . اسراء ١٧: ٧٣.

[٢] . تأويل الآيات الظاهره، ج ١، ص ٢٨٤. اين كتاب اخيرا در دو جلد به شكل زيبا چاپ شده است.

[٣] . الذريعه، ج ٣، ص ٣٠٤- ٣٠٣، شماره ١١٢٩ و ج ١٩، ص ٣٠- ٢٩.

[٤] . فصل الخطاب، ص ٢٣٧ و ٢٣٨، شماره ١٤، از دليل يازدهم و جاهاى ديگر. قبل از او، نويسنده« أمل الأمل» مرتكب اين اشتباه شده و صاحب رياض او را تخطئه كرده است. ر. ك: الذريعه، ج ٣، ص ٣٠٥.

[٥] . مى‌گويد:« از ترجمه اين كتاب در شب جمعه ١٣ جمادى الاول سال ١٢٩٧ ه فارغ شدم».