دين و دولت در انديشه اسلامي - سروش، محمد - الصفحة ٩٧
رهبران اين مكتب تصريح كردهاند كه همه مظلومان، مورد لطف و عنايت خداوند قرار دارند:
يا من قربت نصرته من المظلومين.[١] و اين جمله، بدان معنا است كه با توجه به فراگيرى و گستره وسيع مفهوم مظلومين (كه از الف و لام آن استفاده مىشود) همه آنان شايسته پيروزىاند، هر چند كافر باشند، و ظالمان به آنها، هر چند مؤمن باشند و به ظاهر ادعاى اسلام داشته باشند، از رحمت الهى به دورند.[٢] اسلام علاوه بر آن كه در درون جامعه اسلامى، ارزشهاى انسانى همه افراد را محترم مىشمارد، بلكه با پيام عام و جهانشمول خود، همه امّتها را به يك آرمان مشترك فرا مىخواند. پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اين آيه قرآنرا در دعوتنامههاى خود به سران كشورها مىگنجاند كه:
به سوى يك سخن و يك حقيقت كه براى ما و شما يكسان است و با همه ما نسبت متساوى دارد، بياييد. اين سخن نه امتياز خاصى براى ما است، و نها متياز خاصى براى شما، كه «تنها خداى يگانه را بپرستيم و جز او هيچ چيز را نپرستيم» و ديگر آن كه «هيچيك از ما، خود را ربّ ديگرى ندانيم و به ارباب و بنده تجزيه نشويم و روابط اجتماعى خود را براساس عدم سلطهگرى و تبعيض قرار دهيم. و لا يتخذ بعضنا بعضا اربابا من دون الله.[٣] پيام اين آيه اين است كه افراد بشر كه از يك گوهر و سرشت آفريده شدهاند، نبايد برخى اراده و خواست خود را بر ديگران تحميل كنند، مگر آن كه به همان ميزان حاضر به قبول اراده و خواست ديگران باشند؛ يعنى در بهرهبردارى از مزاياى زندگى، تعاون و همكارى داشته باشند؛ ولى خضوع و كرنش يك ملت در برابر ديگران، و يا افرادى در
[١] - صحيفه سجّاديه، دعاى ١٤.
[٢] - سيد عليخان مدنى، رياض السالكين، ج ٣، ص ٥٠. قابل توجه است كه اين نكته در آثار متفكران اسلامى و رهبران مذهبى نيز ديده مىشود؛ مثلا امام خمينى مىگويد:« ما با همه مستضعفين كه در عالم هستند مصاحب هستيم ... و به همه دعا مىكنم براى همه مسلمين بلكه براى همه مستضعفين( صحيفه نور، ج ٢٢، ص ٢١٨).
[٣] - آل عمران( ٣) آيه ٦٤.