نهضت و قيام مردم ديندار و شريف ايران بر ضد رژيم پهلوى از سال ١٣٤٢ به رهبرى روحانيت و در رأس آن، امام خمينى- قدّس سرّه- و ايثار و فداكارى اقشار مختلف مردم، و در نهايت، پيروزى آن در بهمن ماه ١٣٥٧ بدون شك يك حركت دينى و براى دفاع از حريم مقدس اسلام بود. با آن پيروزى شگفت‌آور، اين انديشه نوين، در ايران و جهان اسلام به وجود آمد كه با رهبرى‌هاى يك فقيه جامع الشرائط و با بهره‌گيرى از ايمان و احساسات دينى مردم مى‌توان حتى بدون سلاح با طاغوتيان و صاحبان زر و زور و سلاح پيكار كرد و پيروز شد. با آن پيروزى معجزه‌آسا و شگفت‌آور، قدرت اسلام و ايمان و نقش حساس رهبرى دينى و نفوذ معنوى روحانيت، براى همگان آشكار شد. آن‌چنان كه اكثريت قاطع اقشار مختلف مردم، دانشگاهى، فرهنگى، بازارى، ادارى، كارگر، كشاورز، شهرى و روستايى، كه دين‌خواهى در جانشان سابقه ديرينه داشت، با شوق فراوان خواستار حاكميت اسلام و اجراى احكام و قوانين نورانى آن شدند.

امام خمينى- قدّس سرّه- كه در آن زمان، عملا در جايگاه ولايت فقيه واقع شده بود و اكثريت قاطع مردم، رهبرى او را پذيرفته بودند، انتخاب نوع حكومت را بر عهده مردم گذارد و «جمهورى اسلامى» را به عنوان پيشنهاد مطرح ساخت. در تاريخ ١١/ ١/ ١٣٥٨ همه‌پرسى‌