دين و دولت در انديشه اسلامي - سروش، محمد - الصفحة ١٦٤
دست داشتن حكومت نياز دارد. همچنين اجراى اين قانون، در مواردى، تشكيل و سازماندهى يك گروه ويژه را مىطلبد و مسلمانان بايد چنين تشكيلاتى را فراهم آورند:
و لتكن منكم امة يدعون الى الخير و يأمرون بالمعروف و ينهون عن المنكر و اولئك هم المفلحون؛[١] بايد از شما گروهى باشند كه دعوت به نيكى كرده، امر به معروف و نهى از منكر نمايند؛ و آنان رستگارانند.
در اين آيه، به همه مسلمانان دستور داده شده كه براى فراهمآوردن يك گروه خاص، تلاش كنند. اين گروه كه براى امر به معروف و نهى از منكر، تشكيل مىشود، وظايفى فراتر از امر و نهى زبانى- كه يك تكليف عمومى است- بر عهده دارد. وظيفه آنان مخصوص مواردى است كه امر و نهى، به تشكيلات و اقتدار نياز دارد و اقدامات پراكنده مسلمانان نمىتواند تأثير كافى داشته باشد. ازاينرو، امام صادق عليه السّلام فرمود:
اين وظيفهاى است بر افراد توانمند كه به معروف و منكر آگاهند و فرمانشان مطاع است ...
نه كسانى كه قدرت نداشته، يكّه و تنها بوده، اطاعت و حمايت نمىشوند.[٢] پس اقامه امر به معروف و نهى از منكر، از ابعاد گوناگونى، با دولت اسلامى ارتباط پيدا مىكند:
١- در مواردى كه دخالت افراد گوناگون به هرجومرج در نظام اجتماعى مىانجامد، امر به معروف و نهى از منكر با اجازه حاكم اسلامى انجام مىشود.
٢- با حاكميت نظام اسلامى و اقتدار دولت اسلامى، امر به معروف و نهى از منكر گسترش و رواج مىيابد.
٣- دولت اسلامى، مأموريتهاى خطير امر به معروف و نهى از منكر را به گروه خاصى كه از قدرت بيشترى برخوردار و داراى بصيرت اسلامى و آگاهىهاى اجتماعى باشند، مىسپارد تا آنان با توجه به اختياراتى كه از سوى دولت اسلامى كسب كردهاند،
[١] - آل عمران( ٣) آيه ١٠٤.
[٢] - فيض كاشانى، تفسير صافى، ج ١، ص ٣٣٩؛ كلينى، كافى، ج ٥، ص ٥٩.