دين و دولت در انديشه اسلامي - سروش، محمد - الصفحة ٩٥
به هر مذهبى صحيح باشد، به ويژه نسبت به اسلام كه با مطرح ساختن قوانين گسترده و جامع خود، درصدد تحقق يك نظام اجتماعى ايدهآل است.
اسلام و ارزشهاى انسانى
اسلام مدعى است كه كاملترين و جامعترين نظام ارزشى را براى بشر عرضه كرده است، و روىگردانى از اين مكتب به معناى از دست دادن اين برترين نظام است؛ ولى درعينحالاسلام فراتر از پيوندهاى خاص دينى و مذهبى، به ارزشهاى مشتركى بين انسانها ارج مىنهد، و به همه غير مسلمانان به ديده انسانهاى تهى از همه ارزشها نمىنگرد.
اسلام خيرخواهى نسبت به انسانها را يك ارزش انسان والا قلمداد مىكند، و لذا وقتى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گروهى از ياران خود را به عنوان پيك اسلام، به سوى رهبران سياسى جهان گسيل نمود، توسط آنان از ايشان خواست:
به خاطر خدا نسبت به مردم خيرخواه باشيد؛ زيرا كسى كه كار مردم را به عهده گيرد و براى خير مردم تلاش نكند، از بهشت الهى محروم خواهد بود.[١] يكى ديگر از اين ارزشهاى انسانى، «امانتدارى» است كه خداوند برخى از اهل كتاب را به خاطر برخوردارى از آن ستوده است:
بعضى از اهل كتاب كسانىاند كه اگر يك قنطار (گنجينهاى از ثروت) امانت به او بسپارى، به تو پس مىدهند، و بعضى ديگر از آنان اگر يك دينار به امانت نزدشان بگذارى، برنمىگردانند مگر بر آن ايستاده باشى.[٢] از سوى ديگر، قرآن اين بينش اسرائيلى را كه تنها ما محبوب خداييم و ديگران هيچ سهمى از كرامت و ارزش ندارند، محكوم مىكند، به خصوص كه اين بينش، به نفى و انكار حقوق ديگران مىانجامد، آنها با ادعاهايى از اين قبيل: «ليس علينا فى الاميين سبيل»،[٣]
[١] - احمدى ميانجى، مكاتيب الرسول، ج ١، ص ٣١.
[٢] - آل عمران( ٣) آيه ٧٥.
[٣] آيه ٧٥.