پس با انسان‌هاى كافر و بى‌ايمان، در پرتو اصل «احترام به عهد» و التزام به پيمان‌ها، مى‌توان زندگى مسالمت‌آميز و روابط حسنه داشت؛ ولى با انسان‌هاى پيمان‌شكن نمى‌توان زندگى كرد.

در سيره حاكمان الهى نيز حرمت عهد، از چنان اطلاق و قوّتى برخوردار است از پيمان و با دشمنان، مانند پيمان با دوستان بايد محافظت كرد؛ چه اين‌كه از قراردادهاى جزئى و حقير نيز همانند معاهدات كلان و سنگين بايد پاسدارى نمود. امام على عليه السّلام به مالك اشتر فرمود:

اگر بر لطف و احسانى- و لو اندك- پيمان بستى، آن‌را سبك و كوچك مشمار؛ زيرا ارج نهادن و اهتمام به عهدها مردم را خيرخواه تو نموده و ايشان را به خوش‌بينى نسبت به تو وا مى‌دارد.[١] در اين كلام استوارى علوى، پايدارى زمامدار برقرارها و جديت در عمل به همه عهدهاى كوچك و بزرگ، پشتوانه اعتماد ملت معرفى شده است، و همين پشتوانه است كه اقدامات حكومت را قرين توفيق مى‌نمايد.

در همين عهدنامه، درباره لزوم پاى‌بندى حاكم اسلامى، به عهدهايى كه با دشمنان امضا مى‌كند، چنين آمده است:

اگر بين خود و دشمنانت، پيمانى بستى، و يا بر او جامه امنيت پوشاندى، به آن وفادار باش و آن امان را به خوبى مراعات نما.

حتى امام عليه السّلام از مالك مى‌خواهد كه خويش را سپر بلايى براى حرمت عهدها قرارداده، آسيب بر خود را براى حفظ عهدها بپذيرد؛[٢] زيرا اگر قداست حاكم، در جامعه شكسته شود، ولى بر ارزش‌ها پافشارى شود، آن قداست قابل برگشت و

[١] -« و لا تحقرنّ لطفا تعاهدتهم به و ان قلّ، فانه داعية لهم الى بذل النصيحة لك و حسن الظن بك»( نهج البلاغه، نامه ٥٢).

[٢] - و اجعل نفسك جنة دون ما اعطيت»( نهج البلاغه، نامه ٥٣).