اليوم همت در رفع اين سفاك جبار و دفاع از نفوس و اموال مسلمين از اهم واجبات، و دادن ماليات به گماشتگان او از اعظم محرمات، و بذل جهد در استحكام و استقرار مشروعيت، به منزله جهاد در ركاب امام زمان است.[١] در تلگرام ديگرى نيز «جمعيت اتحاد و ترقى ايرانيان» در استانبول بر واقعيت داشتن اين حكم، و حرمت ماليات دادن به قاطبه گماشتگان اين سفاك قتّال مسلمين (محمد على شاه) تأكيد كرده و گفته‌اند:

مخالفت آن، مع الامكان، در حكم معانده و محاربه با صاحب شريعت است.[٢] هم‌چنين در هنگام اشغال سرزمين اسلامى ليبى به وسيله نيروهاى ايتاليا، هماهنگ با فرياد خشم و اعتراض امت اسلامى در كشورهاى مختلف، علماى بزرگ نجف، خراسانى، مازندرانى و شيخ الشريعه اصفهانى، اين بيانيه را صادر نمودند:

... اكنون كه ارتش ايتاليا، طرابلس را اشغال كرده، مناطق مردم‌نشين آن‌را از ميان برده، مردان، زنان و كودكان آن‌را كشتار كرده‌اند، وظيفه جهاد خود را در راه خدا انجام دهيد، متحده شده و از صرف تروت خود دريغ مداريم.[٣] تحليل تاريخى هريك از اين حكم‌ها، در صورتى ميسّر است كه بستر تاريخى آن‌ها مورد بررسى قرار گرفته و ريشه‌هاى آن ارزيابى شود تا در پرتو آن، به آثار، نتايج و پيامدهاى مربوط به آن، دست يابيم؛ ولى روشن است كه آن كار جداگانه و موضوع مستقلى است كه در يك بررسى فقهى نمى‌گنجد.

آگاهى از اين دست احكام، در بررسى كنونى از آن‌رو مفيد و لازم است كه جنبه‌هاى كاربردى و عينى ولايت فقيه را در عرصه‌هاى مختلف اجتماعى، سياسى و اقتصادى آشكار مى‌سازد و به خوبى نشان مى‌دهد كه عالمان گذشته و فقيهان سلف، از نيابت معصوم، چه تلقى و برداشتى داشته، و ريشه‌هاى پايبندى به ولايت عامه تا كجا

[١] - احمد كسروى، تاريخ مشروطه، ص ٧٣٠.

[٢] - ملك‌زاده، انقلاب مشروطيت، ج ٥، ص ١٠٩.

[٣] - عبد الهادى حائرى، تشيع و مشروطيت در ايران، ص ١٦٤( به نقل از: مجله العلم، ص ٢٤٦).