اصرار مى‌ورزد و حتى از قبول يك مورد استثنا هم امتناع دارد؛ زيرا هر دليلى كه بر نيابت فقيه، قابل استدلال باشد، به شكل يك‌سانى همه اين امور را دربر مى‌گيرد.

ازاين‌رو، شيخ مفيد را از كسانى مى‌داند كه همه اختيارات امام معصوم را براى فقهاى شيعه، ثابت مى‌داند.[١] هم‌چنين اتظهار آية اللّه بروجردى- كه به دقت نظر و تبحّر در فهم كلمات فقها معروف است- از فتواى شيخ طوسى و شهيد اوّل به اين‌كه «فقها مى‌توانند نماز جمعه اقامه كنند.» براساس اين مدارك است كه آنان عمومات ادله ولايت فقيه را شامل اين مورد هم دانسته‌اند.[٢] ولى از حدود پنج قرن قبل، تصريح به گستردگى و شمول اين نيابت، در شئون گوناگون جامعه، در زبان فقها ديده مى‌شود؛ مثلا محقق كركى، فقيه قرن دهم (متوفاى ٩٤٠ ق) در پاسخ به كسانى كه از نماز جمعه، در عصر غيبت، منع مى‌كنند، چرا كه امام يا منصوب از طرف او، حضور ندارد، مى‌گويد:

اين شرط نماز جمعه، در عصر غيبت نيز تحقق دارد؛ زيرا فقيه مأمون، كه داراى شرايط فتوا دادن باشد، از قبل امام عليه السّلام منصوب است. لذا احكام او نافذ بوده و بايد او را در اقامه حدود و قضا يارى داد. نبايد گمان برد كه فقيه، تنها براى حكم كردن و افتا نصب شده و اقامه جمعه، خارج از آن است، چنين گمانى كاملا بى‌مورد است؛ زيرا آن‌گونه كه در روايات آمده، فقيه از طرف ائمه عليهم السّلام به عنوان حاكم، نصب شده است.[٣] عموم نيابت، نه تنها از نظر محقق كركى ثابت شده است، بلكه وى اين نظر را مورد اتفاق فقهاى شيعه، نيز مى‌داند و مى‌گويد:

همه اصحاب ما- كه رضوان الهى بر آنان باد- بر اين مطلب اتفاق دارند كه فقيه عادل شيعه، كه شرايط فتوا دادن را در خود جمع نموده و از او به مجتهد در احكام شرعى، تعبير مى‌شود، از سوى ائمه- صلوات اللّه و سلامه عليهم- در عصر غيبت نيابت دارد.

[١] - مرتضى حائرى، صلاة الجمعه، ص ٦١.

[٢] - حسينعلى منتظرى، البدر الزاهر( تقريرات درس آية اللّه بروجردى)، ص ٥٨.

[٣] - محقق كركى، جامع المقاصد، ج ٢، ص ٣٧٥.