براى آشكارشدن ارزش و اهميت هريك از اين شرايط، و نيز نقش و تأثير آن‌ها در اداره جامعه، ابتدا بايد جايگاه امام و رهبر را در جامعه و سپس منزلت زمامدار جامعه را از ديدگاه اسلام بررسى نماييم.

مبانى شرايط رهبرى‌

اصول و مبانى زير، بيانگر فلسفه سياسى اسلام در مورد مسئله رهبرى است و هريك از آن‌ها زيربناى شرايطى را كه براى رهبرى جامعه، لازم است، تبيين مى‌نمايد.

١- وحدت رهبرى دينى و دنيوى‌

در انديشه اسلامى، رهبرى دينى و دنيوى، از يكديگر تفكيك ناپذيرند و «امام» شخصيتى است كه اين رهبرى فراگير و دو جانبه را به عهده دارد.

علّامه حلى، امامت را چنين تفسير مى‌كند:

رياسة عامة فى امور الدين و الدنيا لشخص من الاشخاص نيابة عن النبى؛[١] پيشوايى همگانى و همه‌جانبه در امور دين و دنيا، به نيابت از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم.

متكلمان بزرگ اهل سنت نيز همين تعريف را پذيرفته‌اند؛ مثلا قوشجى به تبعيت‌

[١] - باب حادى عشر، ص ٣٩.