دين و دولت در انديشه اسلامي - سروش، محمد - الصفحة ٢١
بهويژه حوزه علميه قم در اين كار مهم پيشقدم مىشد و با دعوت از اساتيد و دانشمندان متعهد دانشگاه، وسيله يكسرى تحقيقات عميق و گسترده جمعى را در همه موضوعات و مسائل مربوط به فلسفه سياسى و نظام اسلامى را فراهم مىساخت؛ ولى متأسفانه در اين جهت كوتاهى شد. البته از آن زمان تاكنون در اين رابطه، كارهايى انجام گرفته، كتابها و مقالات سودمندى تهيه و انتشار يافته است؛ ولى باتوجه به اينكه تحقيقات انجام شده، غالبا انفرادى بوده، جاى يك سلسله تحقيقات عميقتر و فراگيرتر جمعى هنوز خالى است.
باتوجه به اين نياز و تأكيدهاى مكرر مقام معظم رهبرى، حضرت آية اللّه خامنهاى- مد ظله العالى- بود كه مجلس خبرگان رهبرى در اجلاسيه ٢٨/ ١١/ ١٣٧١ مسئوليت انجام اين تحقيقات را بر عهده دبيرخانه مجلس خبرگان گذاشت. در شرح وظايف دبيرخانه چنين آمده است: «تحقيق و پژوهش در موضوع حكومت اسلامى، بالأخص ولايت فقيه، تأليف و نشر آن به صورتهاى مناسب». دبيرخانه بعد از تهيه مقدمات، شروع به كار كرد. در انجام اين مسئوليت بزرگ، كارهايى را شروع كرده و انجام مىدهد كه مهمترين آنها عبارت است از:
تحقيق در موضوعات و مسائل مختلف فلسفه سياسى اسلام، بهويژه ولايت فقيه. در آغاز فهرستى از موضوعات نيازمند به بررسى و تحقيق تهيه شد و از محققان و دانشمندان براى همكارى دعوت به عمل آمد. تعدادى از آنان دعوت ما را پذيرفتند و پس از تهيه و تصويب طرح تحقيقاتى، مشغول به كار شدند.
گرچه مسئوليت مستقيم انجام هريك از موضوعات، بر عهده يك نفر از محققان مىباشد؛ اما باتوجه به اينكه از فكار و اظهار نظر ديگر صاحبنظران نيز استفاده مىكند، مىتوان آنرا يك تحقيق جمعى بهشمار آورد. تحقيقات بدين صورت انجام مىگيرد:
١. محقق در همه مراحل، از نظر اساتيد مشاور و راهنما استفاده مىكند.
٢. مطالبى كه توسط محقق نگاشته شده، در اختيار تعدادى از دانشمندان صاحبنظر براى مطالعه و اظهار نظر قرار مىگيرد. سپس در جمع آنان و با حضور نويسنده، مورد بحث و نقد قرار مىگيرد.
٣. رياست دبيرخانه و مسئول مركز تحقيقات علمى دبيرخانه نيز در همه مراحل تحقيق، از نزديك بر كارها نظارت دارند.
٤. محقق از نتايج بحثها و تحقيقاتى كه قبلا توسط دبيرخانه انجام گرفته و نيز از