به گونه‌اى كه حج‌رو به تعطيل مى‌رود، زمامدار مسلمين، كه بيت المال را در اختيار دارد، از خزانه دولت، هزينه سفر آنان را پرداخت مى‌كند[١] تا مبادا وظيفه نشناسى و بى تفاوتى و يا مشكلات مادى، موجب تعطيل مراسمى گردد كه براى «قيام ناس»[٢] قرار داده شده است.

مراسم نماز جماعت نيز در محدوده كوچك‌ترى، همين نقش را در جامعه اسلامى ايفا مى‌كند. ازاين‌رو، اسلام اهتمام دارد تا هرچه باشكوه‌تر برگزار گردد و مسلمانان را به آن ترغيب مى‌كند تا عبادت خدا، در جامعه، علنى و آشكار گردد و بر همه انسان ها، در شرق و غرب عالم، يگانگى حق به نمايش گذارده شود.[٣] بر اين اساس، اگر افرادى با عدم حضور در جماعت مسلمانان، قصد تضعيف قدرت مسلمين در برابر بيگانه را داشته، و يا درصدد ضربه‌زدن به حاكميت و اقتدار دولت اسلامى مى‌باشند، پيشواى مسلمين مى‌تواند با آنان برخورد كند؛ همان‌گونه كه پيامبر اسلام، كسانى را در جماعت حضور نمى‌يافتند و در خانه نماز مى‌گزاردند، به آتش زدن خانه‌هايشان تهديد نمود.[٤]

٣. اجرا

برخى از برنامه‌هاى عبادى اسلام، چنان پيوندى با تشكيلات دولت دارد كه مسئوليت اجراى آن متوجه دولت اسلامى است و مسلمانان در برابر او مسئولند؛ مثلا متولّى زكات در دو مرحله «جمع آورى» و «تقسيم»، حكومت اسلامى است. فخر رازى دراين‌باره مى‌گويد:

[١] - همان، ص ١٦.

[٢] -\i« جعل الله الكعبة البيت الحرام قياما للناس»\E( مائده( ٥) آيه ٩٧).

[٣] - حضرت رضا عليه السّلام مى‌فرمايند:« انما جعلت الجماعة لئلا يكون الاخلاص و التوحيد و الاسلام و العبادة لله الّا ظاهرا مكشوفا مشهورا لأن في اظهاره حجة على اهل الشرق و الغرب لله وحده ...»( حرر عاملى، وسائل الشيعه، ج ٥، ص ٣٧٣).

[٤] - همان، ص ٣٧٧.