رساله توضيح المسائل - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٥٦٠ - شرايط عين وقفى
منفعت، صحيح نيست. بنابراين اگر بگويد: آنچه در ذمّه زيد از فرش يا ظرف ومانند آنها دارم وقف نمودم يابگويد: اسب يا بنده خود را وقف كردم و تعيين نكند كدام اسب يا كدام بنده، يا بگويد: «منفعت خانه ام راوقف كردم»، وقف در همه اين موارد صحيح نيست.
(مسأله ٢٤٣٢) شرط است كه عين موقوفه مملوك يا در حكم مملوك باشد، پس وقف انسان آزاد ومباحث اصلى مثلِ گياهان صحرا قبل از جمع آورى آنها صحيح نيست. وقف شتر و گوسفند و گاوصدقهاى يعنى شتر و گوسفند و گاوى كه كسى ديگر به انسان به عنوان زكات داده، جايز است چنانچه واقف يا حاكم شرع مالك آن باشد.
(مسأله ٢٤٣٣) شرط است كه عين موقوفه از اعيانى باشد كه با بقاء عين استفاده از آن ممكن باشد، پس وقف غذا، سبزيجات، ميوهها و چيزهايى كه نفعى در آنها جز با تلف كردن عين شان نيست، صحيح نيست، همچنين شرط است كه منفعت حلال را قصد كند، بنابراين وقف چهارپا براى حمل شراب وخوك صحيح نيست. نيز شرط است كه منفعت حلال داشته باشد پس چيزهايى كه اهم منافع آنها حرام است مثل آلات لهو و لعب و آلات قمار وقف شان صحيح نيست.
(مسأله ٢٤٣٤) در انشاء وقف، معتبر نيست عين وقفى از چيزهايى باشد كه قبض آن در حال وقف ممكن باشد، پس اگر بنده و غلام يا شتر فرارى يا پرنده در حال پرواز را كه ملك انسان است وقف كند، سپس قبض آن تحقق پيدا كند، وقف صحيح است.
(مسأله ٢٤٣٥) چيزهايى كه هيچ شكى در صحيح بودن وقف آنها نيست عبارت است از لباس و ظروف و فرش و خانه و باغ و زمينهاى زراعتى و كتاب و سلاح وحيوانات اگر به نحوى قابل استفاده باشند، از قبيل خوردن وآشاميدن وپوشيدن وسوارشدن وباركشى وشير وپشم ومو وغير اينها، همچنين غير آنها از چيزهايى كه منفعت حلال داشته باشند، امّا وقف درهم ودينار نيز جايز است اگراز آنها در زينت استفاده شود، امّا وقف آنها براى حفظ اعتبار صحيح نيست، يعنى دينار و درهم را وقف كند كه اعتبار پولى آنها محفوظ بماند.
(مسأله ٢٤٣٦) مقصود از منفعت اعم است از اين كه منفعت عينى باشد مثل ميوه و شير و مانند اينها و يا فعلى، مانند سوارى گرفتن از حيوان وكشاورزى وسكونت وغير اينها.
(مسأله ٢٤٣٧) در منفعت شرط نيست كه در حال وقف موجود باشد، بنابراين اگر وجود آن