رساله توضيح المسائل - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٣٨٤ - احكام خريد و فروش ميوه ها، سبزيجات و زراعت

(مسأله ١٥٦٨) اگر ميوه را بخرد ولى قبل از قبض تلف شود، معامله بهم مى‌خورد وخسارت آن برعهده فروشنده است وهمين طور دزدى ومانند آن ملحق به تلف است.

(مسأله ١٥٦٩) فروشنده مى‌تواند ميوه چند درخت به خصوص را يا سهم غير معيّن را مانند

...

يا

...

يا مقدار معيّنى مانند صد كيلو را از فروش استثنا كند، ولى اگر در دو صورت اخير از مقدار ميوه كاسته شود، آن كمبود از مجموعِ ميوه‌ها به نسبت كسر مى‌گردد، بنابراين از هر كدام از سهام به همان نسبت كسر مى‌شود، ولى در مقدار معيّن بايد مقدار ناقص را به‌

...

يا

...

مثلًا تخمين زده، به همان نسبت كسرشود، پس اگر كمبود مثلا

...

باشد از آن مقدار معيّن هم كه استثنا شده‌

...

كسر مى‌شود و همين طور.

(مسأله ١٥٧٠) فروش ميوه بر درخت در برابر هر عوضى كه صلاحيت قيمت قرار گرفتن را داشته باشد، از قبيل پول نقد، كالا، حيوان، طعام، منافع و كار جايز است.

(مسأله ١٥٧١) فروش رطب يا خرماى خشك يا خرماى تازه، به خرماى همان درخت چه بر نخل باشد يا بر روى زمين، جايز نيست، ولى فروش آن به خرماى نخل ديگرى در ذمّه يا معيّن در خارج، بنابراظهر جايز است اگرچه احتياط ترك آن است.

(مسأله ١٥٧٢) فروختن ميوه به ميوه همان درخت جايز نيست (مزابنه)، ولى فروش ميوه آن به ميوه درخت ديگر جايز است.

(مسأله ١٥٧٣) ميوه‌اى را كه روى درخت خريدارى كرده مى‌تواند آن را به بيش از قيمت خريد، يا كمتريامساوى بفروشد چه قبل از تحويل گرفتن باشد چه بعد از آن.

(مسأله ١٥٧٤) فروش زراعت به صورت بذر پيش از آشكار شدن وسبز كردن جايز نيست، ولى فروش آن به عنوان بذر يا به تبع فروش زمين مانعى ندارد. فروش زراعت بعد از آشكار شدن سبزه براى مالك جايز است و خريدار مى‌تواند آن را بچيند و مى‌تواند باقى بگذارد، در صورتى كه در ضمن معامله شرط بقاء را بر مالك كرده باشد يا با اجازه او باشد. پس اگر مالك زراعت را باقى گذاشت تا آن‌كه خوشه نمايد، خوشه حق خريدار است، ولى اجرت زمين را بايد بدهد در صورتى كه باقى گذاشتن زراعت را به صورت مجانى شرط نكرده باشد. امّا اگر قبل از آن‌كه خوشه نمايد زراعت را بچيند، در اين صورت اگر ريشه‌هاى زراعت در ملك مالك زمين باقى بماند، رشد آن در ملك او خواهد بود، ولى اگرريشه با زراعت به ملكيت خريدار منتقل شده‌