(مسأله ١١٥٨) اگر قادر بر كار باشد وكار هم پيدا شود، امّا با شأن او منافات داشته باشد، يا حرفه وصنعت داشته باشد ولى اسباب و وسايل آن را نداشته باشد، گرفتن زكات اشكال ندارد.

(مسأله ١١٥٩) اگر قدرت بر يادگيرى حرفه وصنعتى داردكه مى‌تواند مخارجش را تأمين كند واجب است آن را ياد بگيرد، البته مى‌تواند مخارج دوران يادگيرى را از طريق زكات تأمين نمايد، چنان‌چه چيزى براى مخارج سال نداشته باشد.

(مسأله ١١٦٠) كسى كه مشغول تحصيل علم است، اگر تحصيل علم بر او واجب عينى باشد وچيزى براى مخارج خود نداشته باشد، جايز است كه زكات بگيرد، ولى اگر تحصيل او واجب عينى نباشد در اين صورت اگر توانايى كار را داشته باشد وكار هم مناسب شأن او باشد، گرفتن زكات جايز نيست و اگر بنابه دلايلى توانايى كار را نداشته باشد يا كار مناسب شأن او پيدا نشود، گرفتن زكات از سهم «فقرا» جايز است اما از سهم «سبيل اللَّه تعالى» در صورتى جايز است كه مصلحتى محبوب وموردرضاى خداى تعالى در تحصيل كردن او باشد، اگرچه در تحصيل علم نيت قربت نداشته باشد. البته چنان‌چه نيت رياست حرام داشته باشد جايز نيست كه زكات بگيرد.

(مسأله ١١٦١) اگر كسى ادعا كند كه فقير است، چنان‌چه حال او معلوم باشد بر طبق آن عمل مى‌شود واگرحال او معلوم نباشد، تا حصول اطمينان، ادعاى او پذيرفته نمى‌شود به خصوص اگر قبلًا بى نياز بوده است و اگر معلوم شود كه آن شخص در يك زمانى فقير بوده و در زمان ديگر بى نياز وزمان هر دومشتبه شود، در اين حالت اگر خود شخص مورد اطمينان باشد يا از گفته او اطمينان حاصل شود، دادن زكات به او مانعى ندارد.

(مسأله ١١٦٢) كسى كه از فقير طلبى دارد، مى‌تواند آن را به عنوان زكات حساب كند چه فقيرزنده باشد چه مرده، به شرطى كه تركه‌[١] مُرده براى اداى دينش كفايت نكند وگرنه جايز نيست واگرورثه ازپرداختن دين امتناع كنند، يا تركه غصب ياتلف گردد و در هردوصورت شرايطبه گونه‌اى شودكه نتواندطلب خودرا ازعين مال ميت بردارد، بنابر اظهر جايز است كه دين خودرا به جاى زكاتى كه برعهده‌اش است حساب كند.

[١] - تركه: آنچه كه از ميت برجاى مييماند.