رساله توضيح المسائل - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٢١٦ - شكيّات نماز
اخيردو سجده سهو براى قيام زائد بجا آورد.
از قاعده علاج شك در عدد ركعات، چهار حالت استثنا مىشود:
اول: آنكه اگر نمازگزار كثير الشك باشد نبايد به شك خود اعتنا كند وبايد بنا را بر اكثر بگذارد، پس اگر شك او بين سه وچهار باشد بنا را بر چهار بگذارد، نماز را تمام كند و نماز احتياط لازم نيست.
دوم: آنكه امام در عدد ركعات شك كند ومأموم آن را بداند يا مأموم شك كند وامام بداند.
سوم: آنكه يكى از دو طرف احتمال، ترجيح داشته باشد، مثل آنكه يك طرف گمان و در مقابل وهم باشد، كه بايد به گمان عمل نمايد.
چهارم: آنكه در عدد ركعتهاى نماز مستحبى شك كند كه مىتواند بنا را بر اقل بگذارد و نماز راكامل كند يا بنا را بر اكثر بگذارد در صورتى كه موجب بطلان نشود.
(مسأله ٨٧٧) اگر نمازگزار بين ركعت دو وسه مردد شود وبنا را بر سه بگذارد، سپس يك ركعت را ضميمه نمايد وسلام دهد بعد شك كند كه بناگذاشتن بر سه از جهت گمان است يا عمل به قاعده شك، در اين صورت بايد نماز احتياط بخواند. اگر در اين فرض بنا را بر دو بگذارد وبعد از سلام دادن شك كند كه بناگذاشتن بر دو از جهت گمان بوده يا اشتباه يا غفلت از عمل به قاعده شك در اين صورت نمازش صحيح است وچيزى بر او نيست.
(مسأله ٨٧٨) ظن به عدد ركعات حكم يقين را دارد، ولى گمان به اجزاء نماز ظاهراً حكم شك رادارد، پس اگر به انجام دادن جزئى در محل گمان داشته باشد، بايد آن را بجا آورد و اگر پس از گذشتن ازمحل به انجام ندادن جزئى گمان پيدا كند، برگشتن براى انجام دادن آن جزء جائز نيست وبنابراحتياط مستحبى در هر دو صورت نمازرااعاده نمايد.
(مسأله ٨٧٩) در شكهايى كه كامل كردن سجده دوم لازم است، مثل شك بين دو وسه يا بين دووچهار يا بين دو وسه وچهار، اگر نمازگزار علاوه بر اين شك ها، شك كند كه دو سجده بجا آورده يايك سجده، چنانچه شك او در حال نشستن وقبل از داخل شدن در قيام يا تشهد باشد، نمازباطل است و چنانچه بعداز قيام يا در حال تشهد باشد، نمازش صحيح است.
(مسأله ٨٨٠) اگر نمازگزار مردد باشد در اينكه حالت حاصله براى او شك است يا ظن، بنابراقرب بايد نماز را اعاده كند و اگر خود را در تشهد ركعت چهارم ببيند وشك كند كه اين