رساله توضيح المسائل - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٨٠٧ - ديه منافع اعضاء
ادّعانمايد كه شنوايىاش كاملًا از بين رفته است، قول او پذيرفته مىشود در صورتى كه جانى او را تصديق نمايد، امّا اگر جانى ادّعاى او را انكار و يا از اين موضوع اظهار بى اطلاعى نمايد، به او تا سه سال مهلت داده مىشود. البته مىتواند از مجنى عليه مراقبت نموده و با سؤال كردن او را غافلگير نمايد و چنان چه معلوم شود كه او مىشنود يا دو شاهد به اين مطلب شهادت دهند در اين صورت او حق ندارد از جانى ديه مطالبه كند و در غير آن، بايد قسم بخورد و چنان چه قسم خورد به او ديه تعلق مىگيرد.
(مسأله ٣٥٦٥) اگر مجنى عليه ادّعا كند كه شنوايى هر دو گوشش كم شده، و اين ادّعا را با بيّنه ثابت كند بدون ترديد ادّعايش پذيرفته است و در غير آن، بر او است كه به نسبت جنايت قسامه بياورد به اين معنا كه اگر مورد ادّعا اين باشد كه يك سوّم شنوايىاش از بين رفته بايد خود او و يك مرد همراه او قسم بخورند، و اگر مورد ادّعا اين باشد كه نصف شنوايىاش از بين رفته خود او با دو مرد ديگر قسم مىخورند و هكذا.
اگر مجنى عليه ادّعا نمايد كه شنوايى يكى از دو گوشش كم شده در اين صورت با گوش سالم مقايسه مىشود، به اين ترتيب كه گوش ناقص را كاملًا ببندد و گوش سالم باز گذاشته شود و در نزد اوفرياد بزند و از او فاصله بگيرد اگر بگويد: «نشنيدم» و چنان چه بداند يا اطمينان حاصل نمايد كه راست مىگويد، مشكل حلّ مىشود و در غير آن بايد آن مكان را علامتگذارى نموده، سپس از جانب ديگر به طرف او برگردد [فرياد بزند] و چنان چه هر دو مسافت مساوى باشند راست گفته و در غير آن راست نگفته است، سپس گوش ناقص را آزاد مىگذارد و گوش سالم را به خوبى مىبندد و به سبب گوش سالم يا غير آن او را امتحان مىكند، تا اينكه بگويد: «نشنيدم». بنابراين اگر بداند يا اطمينان به راستگويى اوداشته باشد مشكل حلّ است و در غير آن امتحان بر او تكرار مىگردد. پس اگر اندازهها مساوى بوده راست گفته است و مسافت اوّل و دوّم متر مىشود و در- اين صورت- به نسبت تفاوت از جانى ديه مىگيرد، البته بعد از آنكه مجنى عليه بر آنچه ادّعا مىكند (شنوايى از دو گوشش كم شده) قسامه بياورد. اينها همه در صورت عدم دسترسى به وسايل پيشرفته است.
(مسأله ٣٥٦٦) اگر بريدن دو گوش موجب از بين رفتن شنوايى گردد، در آن دو ديه است، يك ديه براى بريدن دو گوش و يك ديه براى از بين رفتن شنوايى.