رساله توضيح المسائل - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٨٠٠ - ديه شكستن، شكافتن، كوبيدن و خرد كردن، جابجا كردن، سوراخ كردن، جدا كردن، و جراحت در بدن (به غير از سر)

(مسأله ٣٥٢٨) ديه بريدن دو ساق پا ديه كامل و در بريدن يكى از آنها نصف ديه مى‌باشد، و همين طور است حكم در بريدن دو ران.

ديه شكستن، شكافتن، كوبيدن و خرد كردن، جابجا كردن، سوراخ كردن، جدا كردن، و جراحت در بدن (به غير از سر)

(مسأله ٣٥٢٩) نظر مشهور اين است كه در شكستن استخوان هر عضوى كه در شرع ديه معيّن دارد خمس (٥/ ١) ديه اين عضو است و چنان چه استخوان آن عضو بدون عيب و كجى خوب شود، ديه آن‌

...

ديه شكستن آن مى‌باشد و در آشكار شدن استخوان ربع (٤/ ١) ديه شكستن آن است و در خرد كردن استخوان ثلث (٣/ ١) ديه اين عضو است. بنابراين اگر بدون عيب و كجى بهبود يابد ديه آن‌

...

ديه خردكردن استخوان است. در جداكردن استخوان از عضو به طورى كه عضو از كار بيفتد، دو ثلث (٣/ ٢) ديه آن عضو است، بنابراين اگر بدون عيب و نقصى بهبود يابد، ديه آن‌

...

ديه جدا كردن آن است. امّا اين نظر خالى ازاشكال نبوده بلكه ممنوع است و حكم آن به سبب اختلاف اعضاء مختلف مى‌شود، همچنان كه شرح آن به زودى در ضمن مسائل آينده خواهد آمد.

(مسأله ٣٥٣٠) در شكستن كمر، ديه كامل است و همچنين اگر كمر صدمه ببيند و كج شود يا به گونه‌اى باشد كه قدرت بر نشستن نداشته باشد.

(مسأله ٣٥٣١) اگر كمر بشكند و بعد بدون نقص و عيب خوب شود، ديه آن صد دينار است ولى اگركمر كج شود، ديه آن هزار دينار است.

(مسأله ٣٥٣٢) هرگاه كمر بشكند و در اثر آن هر دو پا فلج گردد، در آن يك ديه كامل و دو ثلث (٣/ ٢) ديه است.

(مسأله ٣٥٣٣) اگر ستون فقرات بشكند و قدرت جماع از بين برود، در آن دو ديه است، يكى براى شكستن ستون فقرات و ديگرى براى از بين رفتن جماع.

(مسأله ٣٥٣٤) در جراحت موضحه كمر (كه استخوانش آشكار مى‌شود) بيست و پنج دينار و در جا بجا كردن استخوانهاى آن پنجاه دينار است و در مجروح كردن كمر كه بهبود نيابد ثلث (٣/ ١) ديه شكستن آن مى‌باشد و حكم چنين است در مجروح كردن ساير اعضاى بدن در صورتى‌