رساله توضيح المسائل - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٣٣٦ - عقد بيع و شرايط آن
عقد بيع و شرايط آن
(مسأله ١٣٥٠) در عقد بيع، ايجاب و قبول لازم است و با هر لفظى كه بر آن دلالت كند اگرچه صراحت نداشته باشد واقع مىشود ولازم نيست به عربى باشد.
(مسأله ١٣٥١) اگر خريدار به فروشنده بگويد: «اسبت را به يك دينار به من بفروش» فروشنده بگويد: «به يك دينار فروختم» تا وقتى كه خريدار قبول را نگفته معامله صحيح نيست و اثر هم ندارد، مگر آنكه خريدار با امر خود به فروش، قصد داشته باشد كه اگر فروشنده قيمت را قبول كند او هم معامله را بپذيردو فقط درخواست معامله نبوده باشد، همچنين ولى و وكيل كه از طرف فروشنده و خريدار معامله را انجام مىدهد، نبايد به ايجاب تنها بدون قبول اكتفا كند.
(مسأله ١٣٥٢) در معامله موالات و پيوستگى بين ايجاب و قبول معتبر است، بنابراين اگر خريدارقبول را به قدرى به تأخير اندازد كه فروشنده از معامله منصرف شود معامله صورت نمىگيرد، ولى اگرفروشنده منتظر قبول باشد و خريدار قبول را بگويد معامله صحيح است، البته با تلفن معامله صحيح است و با نامه نگارى نيز بنابر اظهر معامله صحيح است. در معامله كتبى گفتن ايجاب و قبول در يك جلسه شرط نيست بلكه اگر فروشنده منتظر قبول خريدار باشد تا زمانى كه در مقام انشاء عقد است جواب قبول بيايد معامله درست است.
(مسأله ١٣٥٣) خريدار و فروشنده در ايجاب و قبول خود بايد در مورد كالاى مورد معامله و عوض آن اتفاق داشته باشند. بنابراين اگر فروشنده بگويد: «اين اسب را به صد دينار فروختم» ولى خريدار بگويد: «الاغ را به صد دينار، يا اسبى را به صد درهم خريدم» معامله باطل است، البته اگر فروشنده بگويد: «اين اسب را به صد دينار فروختم» بعد خريدار بگويد: «هر نيمه اين اسب را به پنجاه دينار خريدم»، معامله صحيح است، امّا مطابقت بين ايجاب و قبول در شرايط عقد و معامله لازم نيست ولى در صورت تخلف خريدار از شرط، خيار تخلف شرط براى فروشنده ثابت مىشود كه اگر او خيار خود را ساقط كرد معامله صحيح و لازم مىشود.
(مسأله ١٣٥٤) شخص لال اگرچه قدرت گرفتن وكيل را داشته باشد، مىتواند با اشاره و نوشتن، معامله كند بلكه در صورتى كه توان سخن گفتن هم داشته باشد، كتابت و اشاره اشكالى ندارد به شرط آنكه مقصود را بفهماند.
(مسأله ١٣٥٥) اگر بدون گفتن ايجاب و قبول خريد و فروش شود، به اين صورت كه