كفاره در آن واجب است- و آن روزه ماه رمضان، روزه نذر معين و روزه اعتكاف مي‌باشد- بر او كفاره واجب مي‌شود. اما كفاره قضاى ماه رمضان در افطار بعد از ظهر بنابر احتياط واجب است.

كفاره به كسى اختصاص دارد كه از روى علم وعمد يكى ازمبطلات روزه را انجام دهد، بلكه اگر جاهل بسيط، مقصر باشد كفاره دارد، ولى اگر جاهل بسيط قاصريا جاهل مركب- اگرچه مقصّر- باشد كفاره ندارد. اما اگر به حرمت آن آگاه باشد مثل دروغ بستن برخدا، كفاره نيز واجب مى‌شود اگرچه مبطل بودن آن را نداند.

(مسأله ١٠٣٢) مكلف در كفاره افطار يك روز ماه رمضان مخير است بين آزادكردن بنده يا دو ماه روزه گرفتن پشت سرهم يا اطعام شصت مسكين براى هر مسكين يك مد كه تقريباً ٧٥٠ گرم مى‌باشد. كفاره افطار قضاى ماه رمضان در بعد از ظهر بنابر احتياط نيز همين است. اگر نتواند هيچ كدام از سه قسم كفاره را بدهد، چيزى بر او نيست، هرچند اگر سه روز را روزه بگيرد يا به اندازه توان صدقه بدهد بهتر است. كفاره افطار روزه نذر معين، كفاره قسم است كه بين آزاد كردن بنده و غذادادن ده مسكين هر كدام يك مد و لباس پوشاندن ده مسكين، مخير است و چنان‌چه نتوانست، سه روز پشت سرهم روزه بگيرد.

(مسأله ١٠٣٣) با تكرار سبب در يك روز كفاره تكرار نمى‌شود، مگر در مورد جماع واستمنا كه باتكرار آن كفاره تكرار مى‌شود و اگر از هر سه مورد كفاره ناتوان باشد، بايد به مقدارى كه توان داردصدقه بدهد و اگر بعداً از كفاره توانايى يافت، ظاهر آن است كه بايد آن را بجاى آورد.

(مسأله ١٠٣٤) اگر به حرام افطار كند، كفاره جمع‌[١] لازم نيست اگرچه احتياط مستحب كفاره جمع است.

(مسأله ١٠٣٥) اگر مكلف در روز ماه رمضان، زن خود را بر جماع مجبور كند، بنابراحتياط مستحب دوكفاره و دو تعزير- پنجاه شلاق- بر عهده شوهر است چه زن دائمى باشد چه موقت. در مورد كنيز وهمچنين زنى كه شوهر خود را مجبور كند، اين حكم جارى نيست.

(مسأله ١٠٣٦) اگر مكلف علم پيدا كند كه روزه‌اش باطل شده امّا نداند آنچه را كه انجام داده فقط قضادارد يا كفاره نيز دارد، كفاره واجب نيست و اگر مقدار و عدد كفاره را نداند، مى‌

[١] - كفاره جمع: يعنى هر سه نوع كفاره.