تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٤٤٢ - سوره البقرة(٢) آيات ٢٠٠ تا ٢٠٩
شروق قمر در طول آن سه شب و ابن اعرابى گفته بجهت آنكه هدى را تحريم كنند تا آنكه آفتاب از مشرق طلوع كند و يا بجهت قول عرب در جاهليت كه (اشرق ثبير كيما نغير) و ثبير جبل مكه است و نغير از اغاره ماخوذ است و در اين آيه چند حكم است يكى آنكه ذكر در اين ايام در عقيب پانزده نماز است مر كسى را كه در منى باشد و اول آن نماز ظهر روز عيد است و در عقيب ده نماز اگر در غير منى باشد و صورت تكبير اينست
اللَّه اكبر اللَّه اكبر لا اله الا اللَّه و اللَّه اكبر اللَّه اكبر و للَّه الحمد اللَّه اكبر على ما هدينا و الحمد للَّه على ما اولانا و اللَّه اكبر على ما رزقنا من بهيمة الانعام
و نزد بعضى ديگر صورت آن اينست كه
اللَّه اكبر اللَّه اكبر لا اله الا اللَّه و اللَّه اكبر الحمد للَّه على ما هدانا و له الشكر على ما اولانا و رزقنا من بهيمة الانعام
و اينقول اشهر است دوم وجوب كون بمنى در ليالى تشريق و نهار آن مستحبّ است مگر بقدر رمى جمرات ثلث كه واجبست و وجوب كون بمنى در ليالى تشريق و در نهار بقدر رمى لازم ميآيد از امر بذكر در آن ايام و از قوله فَمَنْ تَعَجَّلَ پس هر كه شتاب كند و از منى برود فِي يَوْمَيْنِ در دو روز كه آن يازدهم است و دوازدهم يعنى نفر كند در ثانى ايام تشريق بعد از رمى جمار فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ پس هيچ گناهى نيست بر او بعضى اعراب در جاهليت مستعجل را اثم ميگفتند و جمعى متاخران حقتعالى فرمود كه در تعجيل رخصت است و هيچ گناهى نيست در آن و اين شرطية مستلزم ثبوت اثم است مر مستعجل را قبل از يومين سيم وجوب كون در ثلثه بوجوب تخييريست ميان يومين و ثلاثة ايام لقوله تعالى وَ مَنْ تَأَخَّرَ و هر كه تاخير كند و سه شب در منى باشد فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ پس بر او نيز حرجى نيست لكن روز دوازدهم را دو حكمست يكى آنكه نفر جايز نيست در او مگر بعد از زوال دوم آنكه هر گاه آفتاب غروب كند و او در منى بود بر او واجب متحتم است كه در شب سيزدهم بيتوته كند زيرا محل تعجيل نهار است پس هر گاه نهار منقضى شود و او تعجيل نكرده باشد در ليله ثالثه تعجيل كند و بيتوته نكند پس تعجيل او در يومين نخواهد بود فحينئذ اثم باشد و هو المطلق چهارم آنكه اين تخيير بر سبيل اطلاق نيست بلكه نسبت بحاج است و در حاج نيز مطلقا نيست بلكه لِمَنِ اتَّقى مر كسى را كه پرهيزيده باشد از صيد و نساء و طيب و نزد بعضى مراد اتقا است از ساير محرمات و اول مرويست و مفتى به اكثر پنجم آن كه غير متقى را واجبست كه در ليالى ثلث بيتوته كند و نفر او روز سيزدهم است و قبل از اين او را جايز نيست ششم آنكه هر كه در شب سيزدهم بيتوته كند نفر نكند تا آنكه بعد از طلوع شمس رمى جمار كند و همچنين در نفر اول نفور نكند مگر بعد از رمى جمار و وقت