نازل فرمود تا مايه دلدارى‌اش باشد: (و چون به فرشتگان گفتيم: به آدم سجده كنيد، همه سجده كردند، مگر ابليس كه سرپيچى كرد). سپس به او وحى فرستاد كه: اى محمّد! من امر مى‌كنم و فرمان نمى‌برند. پس اگر تو هم درباره جانشيت امر كردى و فرمانت نبردند، بيتابى مكن!

در اين روايت، فرمان سجده و نافرمانى ابليس، نوعى دلدارىِ پيامبر اسلام شمرده شده است كه اگر به فرمان تو عمل نشد، نگران نباش كه ابليس، فرمان مرا نيز اطاعت نكرد. بنا بر اين، با علم به نافرمانى شيطان در برابر امر خداوند، تحمّل مشكل عدم پذيرش دعوت و هدايت‌ناپذيرى مشركان براى پيامبر اكرم (ص) آسان‌تر مى‌گردد. پس مى‌توان گفت يكى از عوامل توان‌افزايى، مقايسه ميان جايگاه افراد سختى‌ديده است كه با مشاهده افرادى كه از جايگاه بالاترى برخوردارند و همان سختى را متحمّل شده‌اند، به دست مى‌آيد و سختىِ مورد نظر را تحمّل‌پذيرتر جلوه مى‌دهد.

سه. خيانت اسيران جنگى‌

پس از جريان جنگ «بدر» كه مسلمانان، گروهى از سپاه دشمن را به اسارت گرفتند، به اسيران اعلام شد در صورت پرداخت فديه، آزاد مى‌شوند و براى دل‌گرمى و ترغيبشان به ايمان، خداوند وعده بهره‌مندى از مواهبى بهتر از آنچه از ايشان گرفته شد (فديه) را در قبال پذيرش اسلام و توحيد، به آنان داد.[١] از طرفى چون اين احتمال وجود داشت كه اسيران پس از آزاد شدن، دست به خيانت زنند به تعهّد خود عمل نكنند و بار ديگر به حمايت از دشمن، عليه نظام اسلامى تلاش كنند، خداوند ضمن تهديد آنان، به پيامبر (ص) نسبت به بى‌تأثير بودن خيانت اسيران آزاد شده جنگ بدر، اطمينان مى‌دهد و براى دل‌گرمى ايشان در صورت اقدام آنان به خيانت، از خيانت آنها نسبت به خداى سبحان خبر مى‌دهد.

(وَ إِنْ يُرِيدُوا خِيانَتَكَ فَقَدْ خانُوا اللَّهَ مِنْ قَبْلُ فَأَمْكَنَ مِنْهُمْ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ.[٢]

[١].( يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِمَنْ فِي أَيْدِيكُمْ مِنَ الْأَسْرى‌ إِنْ يَعْلَمِ اللَّهُ فِي قُلُوبِكُمْ خَيْراً يُؤْتِكُمْ خَيْراً مِمَّا أُخِذَ مِنْكُمْ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ‌)( سوره انفال، آيه ٧٠).

[٢]. سوره انفال، آيه ٧١.