روش هاى توان افزايى در سختى ها - عطاء الله، محسن - الصفحة ٢٥٠ - يك سخنان ناروا
در قرآن كريم براى از بين رفتن اين نگرانىها، روشهاى مختلفى به كار رفته است كه در سه جاى آن، براى اين منظور، از علم و آگاهى خداى تعالى نسبت به حُزن و دلتنگى پيامبر (ص) استفاده شده است. مورد اوّل در سوره مبارك يس است. از آيه ٦٩ اين سوره[١] برداشت مىشود كه مشركان، قرآن را شعر مىپنداشتند و بر اين اساس، پيامبر خدا (ص) را به شاعر بودن متّهم مىكردند. همچنين در آيه ديگرى از همان سوره، از برگزيدن معبودانى غير از خدا توسط مشركان و اعتقاد آنان به يارىرسانى از معبودان خود، سخن به ميان آمده است.[٢] اين اتّهامات و سخنان باطل مشركان، نگرانى و حزن پيامبر (ص) را در پى داشت، به همين جهت در آيه ٧٦ اين سوره پيامبر (ص) از غمگين شدن به خاطر اين اتّهامات و سخنان شركآميز نهى مىشوند. البته بعيد نيست مراد از «قولهم» با توجه به ذكر نشدن مقول قول، هر سخنى باشد كه شأنيت اندوهگين كردن پيامبر (ص) را داشته باشد، نه فقط سخنان يادشده در آيات پيشين. در هر حال، آنچه مربوط به اين بحث است، مطلبى است كه در ادامه آيه بيان شده است و آن اين كه خداوند، به تمام فعاليتهاى پيدا و پنهان كافران آگاهى دارد.
(فَلا يَحْزُنْكَ قَوْلُهُمْ إِنَّا نَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ.[٣]
پس سخنانشان تو را غمگين نسازد. ما آنچه را پنهان مىدارند و آنچه را آشكار مىكنند، مىدانيم).
تعليل نهى از حزن بر اقوال مشركان به وسيله بيان علم الهى به تمامى رفتار آنان، بيانگر اين است كه توجّه به آگاهى خدا از عوامل رفع حزن و اندوه خواهد بود.
مورد بعدى در سوره مبارك انعام بيان شده است، آن جا كه مىفرمايد:
(قَدْ نَعْلَمُ إِنَّهُ لَيَحْزُنُكَ الَّذِي يَقُولُونَ فَإِنَّهُمْ لا يُكَذِّبُونَكَ وَ لكِنَّ الظَّالِمِينَ بِآياتِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ.[٤]
[١].( وَ ما عَلَّمْناهُ الشِّعْرَ وَ ما يَنْبَغِي لَهُ إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ وَ قُرْآنٌ مُبِينٌ)( سوره يس، آيه ٦٩).
[٢].( وَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ آلِهَةً لَعَلَّهُمْ يُنْصَرُونَ)( سوره يس، آيه ٧٤).
[٣]. سوره يس، آيه ٧٦.
[٤]. سوره انعام، آيه ٣٣.