مورد استهزا و تهمت واقع شدن، عزّت نفس او از بين خواهد رفت و وجهه اجتماعى او در هم مى‌شكند. از سويى، بيان نسبت‌هاى ناروا و سخنان زشت همواره در طول تاريخ به عنوان يكى از ابزارهاى دشمنى و رويارويى با رسالت امر انبيا به كار رفته است به طورى كه خداوند، هيچ پيامبرى را نفرستاد جز اين‌كه با سلاح استهزا به مقابله با او برخاستند.[١] بنا بر اين، غمگين شدن انبياى الهى كه از جنس بشر بودند، به خاطر شنيدن سخنان ناشايست دشمنانشان، امرى طبيعى است!

هرچند پيامبران الهى به دليل سعه صدرى كه خداوند متعال به آنها عنايت نموده است،[٢] از سخنان ناپسند دشمنان در حقّ خويش ناراحت نمى‌شدند، امّا به هر حال، به جهت انتشار اين سخنان نسبت به خداوند و آيات او بسيار اندوهناك مى‌شدند. به بيان ديگر، درست است كه نسبت به شخص خود نگرانى نداشتند، امّا نسبت به شخصيت و مقام نبوّت و پيغمبرى‌شان، در صورتى كه مورد استهزا و تهمت واقع مى‌شد، سخت دچار نگرانى و اندوه مى‌شدند. لذا در مورد پيامبر اكرم (ص) مى‌بينيم، آن جا كه غم و اندوه متوجّه شخص ايشان است، هيچ خوف و اندوهى او را در بر نمى‌گيرد؛ بلكه در جريان هجرت و در بحبوحه خطر جانى، همراهش را با اين عبارت، از غم و اندوه باز مى‌دارد: (لا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنا).[٣] امّا آن جا كه شخصيت وى و مقام نبوّتش مورد حمله و هجمه قرار مى‌گيرد، اندوه او تا جايى است كه از طرف خدا مورد نهى واقع مى‌گردد.[٤] البته اين حُزن و دلتنگى به دليل اين كه در زمينه معارف اعتقادى است، محمود و ممدوح است و شايسته نهى نيست؛ ليكن حُزن زائد به گونه‌اى كه هلاكت‌[٥] يا حسرت‌[٦] را به دنبال آورد، درخور نهى ارشادى است.[٧]

[١].( وَ ما يَأْتِيهِمْ مِنْ رَسُولٍ إِلَّا كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ‌)( سوره حجر، آيه ١١). نيز، ر. ك: سوره يس، آيه ٣٠؛ سوره زخرف، آيه ٧.

[٢].( أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ\* وَ وَضَعْنا عَنْكَ وِزْرَكَ‌)( سوره شرح، آيه ١ و ٢)( قالَ رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي‌)( سوره طه، آيه ٢٥).

[٣]. سوره توبه، آيه ٤٠.

[٤].( فَلا يَحْزُنْكَ قَوْلُهُمْ‌)( سوره يس، آيه ٧٦). نيز، ر. ك: سوره يونس، آيه ٦٥؛ سوره آل عمران؛ آيه ١٧٦؛ سوره لقمان، آيه ٢٣).

[٥].( فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ عَلى‌ آثارِهِمْ إِنْ لَمْ يُؤْمِنُوا بِهذَا الْحَدِيثِ أَسَفاً)( سوره كهف، آيه ٦).

[٦].( فَلا تَذْهَبْ نَفْسُكَ عَلَيْهِمْ حَسَراتٍ‌)( سوره فاطر، آيه ٨).

[٧]. تسنيم، ج: ١٦، ص ٣٧٢.