مؤمنان و مجاهدان واقعى، نوعى دلگرمى و حمايت به شمار مى‌آيد. و آنها با اطلاع از اين كه خداى سبحان از زحمات و صدماتشان آگاه است، نسبت به ضايع نشدن اجرشان اطمينان پيدا مى‌كنند؛ امّا در مقابل، همين عبارت، تهديد و هشدارى مى‌شود براى منافقانى كه با زبان خود با جهاد در راه خدا مخالفت مى‌كردند.[١] از سوى ديگر، اين پيام، متضمّن تخويف و وعده عذابى براى گروه كافران نيز خواهد بود. اين است كه با وجود علم و قدرت پروردگار بر نياز برخى افراد، باز هم به دليل صلاحيت نداشتن آنان، حمايت الهى شامل حالشان نخواهد شد.

تا اين جا روشن شد كه آگاهى از نياز افراد، پلى است براى ابراز حمايت حامى. حال اگر فرد سختى‌ديده، متوجّه چنين آگاهى‌اى گردد و بداند كه شخص مهربان و توانمندى از مشكلش آگاه است، در واقع، خود را برخوردار از حمايت او مى‌داند و طبيعتاً مقاومتش افزايش پيدا خواهد كرد. در نتيجه مى‌توان گفت كه توجّه به علم و آگاهى پروردگار نسبت به سختى‌ها و اندوه انسان، از مبانى حمايت الهى است. يعنى چون خداى تعالى به احوال بنده آگاهى دارد و از سويى، حكيم و نسبت به بندگان مهربان است، او را مورد حمايت خويش قرار مى‌دهد و همين امر براى افزايش توان و بالا رفتن قدرت مقاومت انسان، كفايت مى‌كند.

همه اين مباحث در باره توجّه به قدرت الهى نيز جريان دارد. يعنى قدرت پروردگار، يكى از مبانى حمايت الهى است كه توجّه و اطلاع از آن، موجب درك حمايت او و در نتيجه، توانمند شدن انسان مى‌گردد. البته تا جايى كه ما بررسى كرديم، در قرآن به شكل صريح از توجّه به قدرت الهى جهت افزايش صبر استفاده نشده است. تنها يك بار با تعبير (إِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعاً)[٢] به آن اشاره شده است كه در تقويت «نصرت- انتظارى» بيان شد. به هر حال، مطالب فوق را مى‌توان در قالب نمودار به شكل زير ترسيم نمود:

توجّه‌دهى به علم يا قدرت الهى آگاهى از مبانىِ حمايت باور به حمايت افزايش توان‌

[١]. ر. ك: تسنيم، ج ١١، ص ٥٧٣. وى دليل برداشت چنين حكمى را تناسب صدر آيات با اسماى الهى يادشده در ذيل آيات دانسته است.

[٢]. سوره يونس، آيه ٦٥.