روش هاى توان افزايى در سختى ها - عطاء الله، محسن - الصفحة ٢٣١ - دو نصرت
امّا گروه دوم از آياتى كه در آنها واژه نصر به كار رفته، آياتى است كه مفهوم يارى در آنها، در جنبه مثبت يعنى در قالب نصرتهاى الهى به كار رفته است؛ كمكهايى كه منشأ آن يا به طور مستقيم يا با واسطه، خداى متعال است. اين گروه از آيات، با توجّه به معناى اراده شده از نصرت در آنها، به دو بخش تقسيم مىگردد. در بخشى از آنها از مفهوم نصرت، معناى غلبه و پيروزى اراده شده است. در بحث لغوى گذشت كه در صورت متعدّى شدن واژه «نصر» با حرف «عَلى»، نصرت به معناى غلبه و استيلا خواهد بود. لذا مفهوم غلبه در اين گونه موارد روشن خواهد بود. در مواردى هم كه نصرت به صورت مطلق بيان شده، پيروزى و غلبه به عنوان لازمه و اثر آن اراده شده است. اين دسته از آيات نيز مانند گروه قبل، مربوط به بحث ما نيستند؛ بلكه در «تقويت نصرت- انتظارى» جاى مىگيرند.[١]
بنا بر اين، در اين بخش، تنها آن دسته از آيات مدّ نظرند كه از كاربرد نصرت الهى در آنها، جايگاه و نقش توجّه به يارى خدا به عنوان يكى از شيوههاى حمايت و پشتيبانى در افزايش توان انسان، معلوم گردد. در واقع، نصرت در همان معناى اصلى خودش (يعنى يارىرسانى) استعمال شده باشد. آياتى كه نصرت خدا را يكى از نمونههاى تقويت و تأييد الهى عنوان نمودهاند، از جمله اين موارد است. براى نمونه، خداوند در آيه زير، يارى خويش را در كنار مؤمنان از مصاديق تقويت و تأييد پيامبر (ص) قرار داده است؛ چرا كه يكى از مشكلات پيش روى پيامبر (ص)، نيرنگى بود كه ممكن بود توسّط كافران پس از برقرارى پيمان صلح با آنان به وجود آيد:
(وَ إِنْ يُرِيدُوا أَنْ يَخْدَعُوكَ فَإِنَّ حَسْبَكَ اللَّهُ هُوَ الَّذِي أَيَّدَكَ بِنَصْرِهِ وَ بِالْمُؤْمِنِينَ.[٢]
و اگر بخواهند تو را فريب دهند، خدا براى تو كافى است. او همان كسى است كه تو را با يارى خود و مؤمنان، تقويت كرد).
[١]. زيرا اين گونه آيات در مقام اطمينانبخشى نسبت به وقوع پيروزى و غلبه نهايى است. به اين صورت كه با زنده نگه داشتن حالت انتظار و توقّع نصرت و پيروزى در افراد، حسّ نااميدى و يأس در آنها را از بين مىبَرَد و به تقويت روحيه آنان مىپردازد. روشن است كه كاركرد انتظار و توقّع غلبه در توانمندسازى افراد براى تحمّل سختىها، غير از توجّه و درك و يارى كنونى است.
[٢]. سوره انفال، آيه ٦٢.