روش هاى توان افزايى در سختى ها - عطاء الله، محسن - الصفحة ١٧٠ - ١ تقويت«استعانتى»
در افزايش توان در تحمّل سختى خواهد بود. شخصى كه قرار است صبر پيشه كند و در برابر حوادث گوناگون ايستادگى نمايد و از پا در نيايد، نياز به قدرت روحى و نيروى اراده و عزمى راسخ دارد تا در برابر انبوه مشكلات، وحشت نكند و با سلامت كامل، موقعيت پيشآمده را پشت سر گذارد. در قرآن كريم معمولًا براى كسب چنين قدرتى، به نماز خواندن سفارش شده است. تقريباً هيچ جا نيست كه دعوت به صبر نزديك به دعوت نماز نيز نبوده باشد.[١] البته تعبيرها از جايى به جايى ديگر تغيير پيدا مىكند، گاه اين مقارنتْ صريح است همچون (وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ[٢] يا آيه (وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ وَ اصْبِرْ فَإِنَّ اللَّهَ لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ)[٣] و آيه (وَ أْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلاةِ وَ اصْطَبِرْ عَلَيْها.[٤] گاه نيز با دعوت به ركوع و سجود به عنوان مظهر يا جوهر نماز، به آن اشاره مىشود كه در اين آيات آمده است: (إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ تَنْزِيلًا وَ مِنَ اللَّيْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَ سَبِّحْهُ لَيْلًا طَوِيلًا[٥]
به گفته مفسّران، منظور از سجود براى خدا همان نماز خواندن است. چنانچه تسبيح شبانه نيز به نماز شب تفسير شده است.[٦] امر به سجده بر آستان پروردگار در آيه زير به عنوان نسخهاى براى رفع اندوه و كسب نيرو و سعه صدر بيشتر پيامبر (ص) كه به جهت گفتههاى ناپسند دشمنانش دلتنگ و محزون شده بود، بيان شده است:
(وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّكَ يَضِيقُ صَدْرُكَ بِما يَقُولُونَ\* فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَ كُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ\* وَ اعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ.[٧]
[١]. تفسير هدايت، ج ١٤، ص ١٢٩.
[٢].( و از شكيبايى و نماز گزاردن مدد بگيريد)( سوره بقره، آيه ٤٥ و ١٥٣).
[٣].( و در دو طرف روز، و اوايل شب، نماز را برپا دار ... و شكيبايى كن؛ كه خداوند، پاداش نيكوكاران را ضايع نخواهد كرد!)( سوره هود، آيه ١١٤ و ١١٥).
[٤].( و خانوادهات را امر به نماز كن و بر آن صبر نما)( سوره طه، آيه ١٣٢).
[٥].( پس در[ تبليغ و اجراى] حكم پروردگارت شكيبا باش ... در شبانگاه براى او سجده كن، و مقدارى طولانى از شب، او را تسبيح گوى!)( سوره انسان، آيه ٢٣ و ٢٦).
[٦]. ترجمه تفسير الميزان، ج ٢٠، ص ٢٢٦.
[٧]. سوره حجر، آيه ٩٨ و ٩٩.