(سَيَقُولُ لَكَ الْمُخَلَّفُونَ مِنَ الْأَعْرابِ شَغَلَتْنا أَمْوالُنا وَ أَهْلُونا فَاسْتَغْفِرْ لَنا يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ ما لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ لَكُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً إِنْ أَرادَ بِكُمْ ضَرًّا أَوْ أَرادَ بِكُمْ نَفْعاً بَلْ كانَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً.[١]

به زودى متخلّفان از اعراب باديه‌نشين مى‌گويند: « [حفظ] اموال و خانواده‌هاى ما، ما را به خود مشغول داشت، براى ما طلب آمرزش كن!». آنها به زبان خود چيزى مى‌گويند كه در دل ندارند! بگو: «چه كسى مى‌تواند در برابر خداوند از شما دفاع كند، هر گاه زيانى براى شما بخواهد، و يا اگر نفعى اراده كند؟!» و خداوند به همه كارهايى كه انجام مى‌دهيد آگاه است).

يا اين كه از درخواست پيوستن متخلّفانِ از سفر منتهى به صلح حديبيه، به مؤمنانى كه قرار است از غنايم جنگى‌اى كه به زودى به دست مى‌آيد، اين چنين خبر مى‌دهد:

(سَيَقُولُ الْمُخَلَّفُونَ إِذَا انْطَلَقْتُمْ إِلى‌ مَغانِمَ لِتَأْخُذُوها ذَرُونا نَتَّبِعْكُمْ يُرِيدُونَ أَنْ يُبَدِّلُوا كَلامَ اللَّهِ قُلْ لَنْ تَتَّبِعُونا كَذلِكُمْ قالَ اللَّهُ مِنْ قَبْلُ فَسَيَقُولُونَ بَلْ تَحْسُدُونَنا بَلْ كانُوا لا يَفْقَهُونَ إِلَّا قَلِيلًا.[٢]

هنگامى كه شما براى به دست آوردن غنايمى حركت كنيد، متخلّفان مى‌گويند: «بگذاريد ما هم در پى شما بياييم». آنها مى‌خواهند كلام خدا را تغيير دهند. بگو: «هرگز نبايد به دنبال ما بياييد اين گونه خداوند از قبل گفته است!». آنها به زودى مى‌گويند: «شما نسبت به ما حسد مى‌ورزيد!»؛ ولى آنها جز اندكى نمى‌فهمند!).

آيه شريفه در زمينه جنگ خيبر است و خداوند از تمايل متخلّفان، به شركت در اين جنگ براى دستيابى به غنايم و اين كه پس از منع از شركت، مؤمنان را به حسدورزى متّهم مى‌كنند، خبر داده است.

همچنين در آيه زير، از اقدام توانمندان متخلّف از جهاد، به عذرتراشى پس از بازگشت مؤمنان، از جنگ تبوك خبر مى‌دهد و از اين طريق، به موضعگيرى مناسب‌

[١]. سوره فتح، آيه ١١.

[٢]. سوره فتح، آيه ١٥.