گرفتن ناخنها، سنتى است كه پيشينه آن به حضرت ابراهيم مى‌رسد و بر اساس متون دينى، ايشان اولين كسى است كه به اين سنّت عمل كرده است. مؤلّف در اين مقاله، ابتدا پاپيروسى را- كه خانم نبيا عبود (Nabia Aboot) بررسى نموده است- مورد مداقّه قرار داده و سپس دامنه بحث را به ابعاد گوناگون سنّت ناخن گرفتن گسترش داده است.

آثار، زمان و مكان ناخن گرفتن، هر يك بخشى از كاوش وى را در اين پژوهش در بر مى‌گيرد. از آنجا كه ناخن گرفتن بخشى از سنّتهاى فطرت است، نويسنده در بخش‌هايى از مقاله، دامنه تحقيق را گسترش داده و بقيّه اين سنّت‌ها را مورد بحث قرار داده است.

كليدواژه‌ها: گرفتن ناخنها، سنّتهاى فطرت، حديث، پاپيروس، رؤيا.

منابع اسلامى عموماً حكم به لزوم كوتاه كردن ناخنها را از جمله تكاليفى شمرده‌اند كه انبياى پيش از محمّد [ص‌] به آن عمل، و به امتهاى خود توصيه كرده‌اند. اين عمل را از همين رو، يكى از اعمالِ فطرت دانسته‌اند.[٤] پيامبر اسلام نيز از اين‌

[١]. اين مقاله ترجمه‌اى است از:

PARE YOUR NALS: A STUDY OF AN EARLY TRADITION.

كه در مجموعه مقالات زير به چاپ رسيده است:

Hadith, ed. Harald Motzki, Great Britain, ٤٠٠٢.

[٢]. آقاى م. ج. كيستر(M .J .Kister ) استاد بازنشسته دانشگاهِ حِبرُو در فلسطين اشغالى و داراى پژوهشهاى متعددى درباره اسلام است.( مترجم)

[٣]. پژوهشگر مركز تحقيقات دار الحديث و كارشناس ارشد الهيات و معارف اسلامى( كلام و فلسفه).

[٤]. به عنوان مثال، ر. ك: السنن الكبرى، ج ١، ص ١٤٩؛ معرفة السنن والآثار: ج ١، ص ٣٩٠- ٣٩١؛ نيل الأوطار، ج ١، ص ١٣٠- ١٣٣؛ كنز العمال، ج ٦، ص ٣٧١- ٣٧٤، ش ٢٦٤٨- ٢٦٥٢، ٢٦٥٤، ١٣٠- ١٣٣؛ عمدة القارى: ج ٢٢، ص ٤٤- ٤٦ و[ نيز]، ر. ك: تعريف« فطرت»، ص ٤٥:« الفطرة خمس أى خمسة أشياء وأراد بالفطرة، السنة القديمة التى اختارها الانبياء واتفقت عليها الشرائع فكأنها أمر جبلى فطروا عليها»[؛ فطرت، پنج يعنى پنج چيز است و مقصود حضرت از فطرت، سنتى كهن است كه انبياء آن را برگزيده‌اند و شرايع بر آن اتفاق دارند، گويا كه اين سنت، امرى فطرى است كه بر آن آفريده شده‌اند]؛ فتح البارى، ج ١٠، ص ٢٨٢- ٢٨٥؛ فضل الله الصمد فى توضيح الأدب المفرد، ج ٢، ص ٦٨٠، ش ١٢٥٧؛ قوت القلوب، ج ٤، ص ٨- ٩؛ منح المنّة فى التمسك بالشريعة والسنة، ص ٢١؛ نزهة الناظرين، ص ٥٩؛ الظَفَر بقَلم الظُفر، نسخه خطى، برگ ٣٦٨ ر؛ الإسفار عن قلم الأظفار، نسخه خطى، دانشگاه حبرو، يهودا عربى ج ٤، ص ٧٤٩، برگ‌هاى ١ پ ٢- ر؛ فيض القدير، ج ٣، ص ٤٥٥، ش ٢٩٥٣. مقايسه كنيد با استدلال متفاوتى كه وصابى بيان نموده است؛ البركة فى فضل السعى والحركة، ص ٢١٤- ٢١٥:« پاكيزگى، يكى از شرايط ديندارى است( وقال- صلى الله عليه وسلم-: بنى الدين على النظافة)؛ يكى از لوازم نظافت كوتاه كردن ناخنهاى خود است. اين دستوراتِ مشتملِ بر كوتاه كردن ناخنها، در تفاسير قرآن، ذيل سوره بقره، آيه ١٢٤ آورده شده است:« و چون ابراهيم را پروردگارش با كلماتى بياموزد»؛ به طور نمونه، ر. ك: تفسير الطبرى، ج ٢، ص ٩- ١٠، ش ١٩١٠- ١٩١٤؛ الدر المنثور، ج ١، ص ١١١- ١١٢؛ تفسير القرطبى(/ الجامع لأحكام القرآن)، ج ٢، ص ٩٨؛ أحكام القرآن، ج ١، ص ٦٦؛ تاريخ الخميس، ج ١، ص ٢٠٨؛ سنن دار قطنى، ج ١، ص ٩٤- ٩٥؛ مُوضح أوهام،[ الجمع والتفريق‌]، ج ٢، ص ١٩٩، ج ١، ص ١٤؛ جُزء فيه أحاديث أبى محمّد سفيان بن عينية، نسخه خطى، ظاهريه، حديث ١٨، برگ ٢٦٤ پ، مقايسه كنيد با الخصال، ص ٢٧١، ش ١١؛ كنز العمّال، ج ٩، ص ١٧٠، ش ١٣٧٥؛ غِذاء الألباب لشرح منظومة الآداب، ج ١، ص ٣٨١.