حديث اسلامى، خاستگاه ها و سير تطور - موتسكى، هارالد - الصفحة ٤٤١ - ١٤ ناخنهاى خود را كوتاه كنيد(بررسى روايتى كهن)
١٠. [قال و] حدثني الليث قال حدثني عقيل عن ابن شهاب قال بلغنا ان رسول الله عليه السلام.
١١. كان يسأل عن الرؤيا فيجبه[١] الرجل فاذا ابوا يسألهم مراراً فلم يخبره احد منهم بشيء.
١٢. فرأ أظافيرهم قد طالت ودخلها وسخ فقال تر [و] ن و تر [و] ن هذا في أظفارهم.[٢]
پروفسور عبود متن فوق را ترجمه نكرده است. وى در تعليقات[٣] خود فقط اظهار مىكند كه «در مجموعههاى رسمى حديثى، مشابهى براى اين روايت نيامده است». و براى اثبات دلمشغولى پيامبر و معاصرانش نسبت رؤياها و تعبير آنها به تعداد چشمگيرى از منابع استناد مىكند.
پروفسور عبود در بيان اين كه روايت فوق نظيرى در مجموعههاى رايج ندارد جدّاً محِق است. افزون بر اين، به دليل وضعيت آسيبديده پاپيروس، در قرائت متن روايت، دشوارىهاى فراوانى هست؛ برخى اشتباههاى جزئى در قرائت دستيابى به متن صحيح را تقريباً غيرممكن ساخته و معناى روايت را مبهم نموده است.
از متن روايت، چنانكه خوانديم بر مىآيد كه تقابلى ضمنى ميان ناخنهاى كثيف و رؤياها در ميان است. مىتوان اين هشدار را از روايتى كه ابن ابى حاتم رازى نقل كرده است دريافت:
... عن النّبي: أنّه قال: كيف تصدق رؤياكم وأظفاركم مملؤءة وسخاً.
ابو حاتم اين روايت را «منكَر» دانسته[٤]، زيرا منابع رجالى فضل بن مختار، راوى حديث را «مجهول» مىشمارند[٥]. مراد حديث آشكار است: افراد با ناخنهاى كثيف
[١]. اين كلمه در متن اصلى اين چنين ضبط گرديده است، گرچه ظاهراً صحيح آن« فيجيبه» است.( م)
[٢]. اين حديث در هيچ يك از كتابها و نرمافزارهاى موجود يافت نشد.( م)
[٣]. همان، ص ١٦٨.
[٤]. علل الحديث، ج ٢، ص ٢٨٢، ش ٢٣٤٩.
[٥]. براى نظرات منفى در باره او، ر. ك: الجرح والتعديل، ج ٧، ص ٦٩، ش ٣٩١( احاديثه منكرة، يحدّث بالأباطيل)؛ ميزان الاعتدال، ج ٣، ص ٣٥٨- ٣٥٩، ش ٦٧٥٠؛ لسان الميزان، ج ٤، ص ٤٤٩، ش ١٣٧٤.