حديث اسلامى، خاستگاه ها و سير تطور - موتسكى، هارالد - الصفحة ٣٤٠ - ١٠ برخى شيوه هاى تحليل إسناد با تكيه بر رواياتى با مضمون تحقيرآميز درباره زن

دهيد!) مورد خطاب قرار گرفته‌اند؛ در همه متون، به استثناى موارد معدودى كه در زير مى‌آيد، با إسناد خاص خود، بلافاصله پس از اين امر، اين عبارت هشداردهنده قرار گرفته است: «زيرا (در خواب) ديدم كه شما بزرگ‌ترين گروه جهنميان را تشكيل مى‌دهيد».

گرچه نخستين استثناء، متنى است كه طرق إسناد آن در نمودار ٧ يكجا ذكر شده است و داستانى كاملًا مخالف اين انذار ارائه مى‌كند: پس از آنكه دستور داده مى‌شود «صدقه بدهيد»، زنان شتابان آن را اجابت كرده و گوشواره‌ها و زيورآلات و ديگر جواهرات خود را در قطعه‌اى پارچه كه روى زمين بدان منظور پهن كرده بودند، مى‌ريزند و با اين كار بخشنده‌تر از هر كس ديگر مى‌شوند. (همچون نسخه نخست روايت، اين نسخه هم تعبير «أكثرُ» دارد، ولى اين بار به جاى تعداد كسانى كه جهنم را پر مى‌كنند براى تعريف ميزان گشاده‌دستى زنان به كار رفته است).

تحليل‌

به عقيده من، اين سخن يك ضد حمله آشكار است. ظاهراً مراد از آن پادزهرى در برابر روايات تحقيركننده زنان رايج در آن روزهاست. مى‌توان آن را به مثابه تلاشى براى تسكين دلخورى حاصل از قول أبو رجاء و سخنان بدلى و اقتباسى از آن دانست. تعيين تاريخ پيدايش اين سخن دشوار است، ولى‌cl - به نظر من غيرقابل ترديد- آن، داود بن قَيس است كه اطّلاع اندكى از او در اختيار داريم. او اهل مدينه بوده و اعتبار خود را از نقل سى روايت كسب كرده است. گفته مى‌شود بين ١٣٧/ ٧٥٤ و ١٥٩/ ٧٧٦ در گذشته است. مى‌توان سال مرگ او را به عنوان نقطه پايانى زمان پيدايش اين روايت در نظر گرفت.

طرق اين شبكه دو قسمند: بعضى پس ازcl پخش مى‌شوند و برخى ديگر نمونه آشكار «شيرجه» اند. هر دسته از طرق، در تحليل خصوصيّات ويژه خود را بروز مى‌دهند: