حديث اسلامى، خاستگاه ها و سير تطور - موتسكى، هارالد - الصفحة ٣٠٧ - ١٠ برخى شيوه هاى تحليل إسناد با تكيه بر رواياتى با مضمون تحقيرآميز درباره زن
محدود است، على الخصوص در ارتباط با مرد. براى اطمينان بيشتر بهC نيز مراجعه مىكنيم، آنجا رديابى اين روايت تا حدّى اطّلاعات بيشترى به دست مىدهد، زيرا فتنه عنوان نسبتاً پربسامدى است و فهرستها يك گزينه در اختيار مىگذارند. ج ٥، ص ٦١، خط ٥٣ اميدبخش به نظر مىرسد، ولى به اندازه كافى تفصيلى نيست و نسبت بهH ارجاعات كمترى فهرست مىكند، چه پيش از بررسى ارجاعاتى كه آنجا آمده،[١] بيشتر يافته بوديم. سپس در صفحه ٦٣، خطوط ٣٤ به بعد كليد واژه را در زمينه مورد نظر مىيابيم. با مقايسه ميان ارجاعاتC وH معلوم مىشود كه با يك روايت مواجهايم.
حال كه رديابى روايت مورد نظر كامل شده است، مىتوانيم به پرسش زير بپردازيم.
با تكيه بر پژوهشهاى حديثى غربى، چنانچه نخواهيم بپذيريم كه اين روايت صرفاً به دليل آنكه روايتى به اصطلاح رسمى، و در چند كتاب از كتب ستّة موجود است، منسوب به پيامبر است، در اين صورت آيا مىتوان كسى را يافت كه عاملِ نشر اين روايت بوده و بعداً نسبت آن به پيامبر را جعل كرده باشد؟ براى حلّ اين مسأله لازم است به تحليل اسانيد آن- مثلًا با كمك ترسيم شبكه[٢] اسناد- بپردازيم. امّا به جاى اينكه يكايك طرق[٣] اسانيد را از همه جوامع حديثى- كه بر حسبH وC اين روايت در آنها آمده است- بازنويسى كنيم و سپس در نوعى نقشه آنها را با يكديگر ادغام كنيم تا دريابيم اين شبكه اسناد ما را به كجا مىرساند، پيشنهاد مىشود يك ميانبر بزنيم. ما از تحفة الاشراف بمعرفة الاطراف[٤] مِزّى استفاده مىكنيم.
توصيه مىشود براى مطالعه از چاپ مناسب تحفة كه در دسترس است، بهره گيريد. ما به وقت خود يافتههاى خود را از آنجا با منابع مقايسه خواهيم كرد.
اما براى رديابى آن در مِزّى، نخست بايد روايت را دستكم در يكى از جوامعى كه درH ياC فهرست شدهاند، بيابيم تا از آن نامهاى صحابه و ديگر راويان اسنادش را به دست آوريم؛ البته از جوامعى كه درC احصا شده، ما آن را برمىگزينيم كه مىدانيم
[١]. با بررسى بيشتر مشخص مىشود كه آنها صرفاً عنوان باب هستند؛ فقط تعداد كمى از جوامع آنها را شامل مىشوند و چنانكه بايد درC فهرست شدهاند، امّا بدون ترتيب.
[٢].bundle .
[٣].Strands .
[٤]. درباره نويسنده و كتابش و نيز روشى كه در آن بكار گرفته، نگاه كنيد به.EI ٢ ، مدخل« مزّى»( يونبول).