حديث اسلامى، خاستگاه ها و سير تطور - موتسكى، هارالد - الصفحة ٢٨٠ - ٧ قدمت و خاستگاه إسناد
مطرح شده بود كه حاملان علم از زمان موسى تا معلمان دوره تنّائيمى چه كسانى بودهاند. عبارات معروف زير از ابوت، باب ١، آيه ١ به روشنى بر اصل محتواى شريعت شفاهى دلالت مىكند.[١]
موسى شريعت را در كوه سينا دريافت كرد و آن را به يوشع ابلاغ كرد؛ يوشع آن را به پيروان منتقل ساخت؛ آنان به پيامبران، و پيامبران نيز يكى پس از ديگرى آمدند تا شريعت به مردان كنيسه بزرگ (Great Synagogue) رسيد.
اگر از اصطلاحات اسلامى استفاده كنيم، در اينجا تنها با «طبقات» مواجهيم. نامهاى برخى رجال [: راويان] همراه با معروفترين سخنان ايشان در ابوت، باب ١، آيات ٢- ١٣ آمده است. سلسله راويان از سيمئون عادل و آنتيگونوس سوخويى به «ازواج» چهارگانه و از آنجا تا به هيلّل و شمّاى مىرسد. علاوه بر اين سند كه بر انتقال عام شريعت شفاهى دلالت مىكند، در فقرات ديگر شواهدى دال بر نقل روايات موردى از دوران موسوى (Mosaic time) مىيابيم. نمونه زير منقول از پئا، باب ٢، آيه ٦ است:
ناحوم كاتب مىگويد: اين را از مِئَشا شنيدم و او از پدرش و او از جمعى و آنها آن را از پيامبران به عنوان شريعت موسى دريافت كردهاند كه اصل آن را در كوه سينا به موسى چنين اعطا كردهاند. «هر كه مزرعهاش را با دو نوع گندم بكارد، ....»
همين كه قاعده توثيق محتواى حديث را با افزودن نام راويان حديث بنا نهادند، طولى نكشيد كه اين سنّت ديگر به روايات منقول از دوران موسى محدود باقى نماند. در مكتب و مدرسه، إسناد را هنگام ذكر اقوال راويان تنّائيمى و امورائيمى به كار مىبردند. درست است كه امروزه منقولات اندكى از «تعاليم شفاهى» با سلسله اسانيد كامل برجا مانده است، امّا در متون تلمودى تعداد فراوانى از اين گونه سلسله اسانيد را مىتوان يافت كه رجال آن اقوال راويان پيشين را بازگو مىكنند.[٢] روشن
[١]. آووتِ ربى ناتان حلقههاى بيشترى براى اين زنجيره نقل ذكر مىكنند.
[٢]
. Cf. the posthumos work by Wilhelm Backer, Tradition und Tradenten in den Schulen Palastinas und Babyloniens) Leipzig, ٤١٩١(.
سلسله سندها اندازههاى متفاوتى دارند. برخى از آنها دست كم هشت واسطه نقل دارند؛ مانند:Nedarim ٨ a .