حديث اسلامى، خاستگاه ها و سير تطور - موتسكى، هارالد - الصفحة ١٥ - حديث پژوهى در غرب مقدمه اى در باب خاستگاه و تطور حديث

حديث‌پژوهى در غرب: مقدمه‌اى در باب خاستگاه و تطوّر حديث‌

هارالد موتسكى‌

ترجمه مرتضى كريمى‌نيا

مسلمانان اصطلاح حديث (در لغت: خبر) را در اشاره به دو چيز به كار مى‌برند. نخست در اطلاق بر روايتى از پيامبر يا يكى از صحابه (جمعِ صحابى)[١]، و دوم بر نوع كلّى يا مجموعه تمام اين روايات.[٢] حديث در شكل كاملش متشكل از يك متن و اطّلاعاتى در باب طريق نقل آن كه اصطلاحاً اسناد (در لغت: تأييد) ناميده مى‌شود. به عبارت ديگر، اسناد حديث همان سلسله ناقلان است كه روايت را به شاهدى عينى يا دست‌كم مرجعى قديم‌تر باز مى‌گرداند. حديث عادتا بر گزارش‌هاى مربوط به تابعين و افرادِ پس از ايشان نيز اطلاق مى‌شود و تمامى پرسش‌هايى كه حول و حوش حديث مطرح است، دامنگير اين گونه روايات هم مى‌شود.

مضامين احاديث بسيار متنوع است: گاه رويدادى تاريخى در زمان پيامبر، خلفا يا ديگر صحابه را گزارش مى‌كنند؛ و گاه اطّلاعاتى در باب اعمال و آراى اعتقادى، عبادى، فقهى، اخلاقى، قرآنى، تفسيرى و جز آن به دست مى‌دهند. از اين رو، احاديث را نه فقط در جوامع به اصطلاح حديثى مى‌توان سراغ گرفت، بلكه در ديگر

[١]. بسيارى از مسلمانان معاصر و برخى از مؤلّفان غربى اصطلاح حديث را تنها به روايات پيامبر اطلاق مى‌كنند.

[٢]. در اين صورت واژه حديث(IadDth ) در مقاله حاضر با حرف بزرگ به كار مى‌رود.