حديث اسلامى، خاستگاه ها و سير تطور - موتسكى، هارالد - الصفحة ٣٩٣ - ١٢ گرايش هاى مانوى در روايت«آكلة الخضر»

١٢: گرايش‌هاى مانوى در روايت «آكلة الخَضِر»

جى. اچ. كرامرس‌[١]

توضيح ويراستار. مقاله حاضر در اصل به زبان فرانسوى با عنوان (

Une tradition a tendance manicheenne: la mangeuse de verdure

) در مجله‌Acta Orientalia ، سال ٢١ (كپنهاگ، ١٩٥٠- ١٩٥٣) منتشر شده است. ترجمه انگليسى اين مقاله به قلم آقاى ماتئو گوردون در سال ٢٠٠٤ انجام گرفته و در مجموعه مقالات كتاب حديث (ويراسته هارالد موتسكى) قرار گرفته است. تمام شماره‌هاى عددى در پانويس‌ها از آنِ مؤلّف يا ويراستار انگليسى متنى يعنى هارالد موتسكى است. به جز اين تمام پانويس‌هاى توضيحى ديگر از جانب ويراستار فارسى با علامت ستاره و نام ويراستار مشخص شده است.

روايتى كه قصد بررسى آن را در اينجا داريم، در برهه‌اى خاص از زمان نسبتاً رايج بوده است؛ اين روايت در مهم‌ترين جوامع حديثى ١٢ بار به كار رفته است. به عبارت ديگر، به طور هم زمان گونه‌هاى بسيار متفاوتى از آن متداول بوده است كه مى‌توان آن‌ها را به صورت زير مطرح كرد.[٢]

الف. بخارى، صحيح، ج ١، ص ٣٧١- ٣٧٢؛ قسطلانى، ج ٣، ص ٦٠٦.

ب. بخارى، صحيح، ج ٢، ص ٢١٢؛ قسطلانى، ج ٥، ص ٧٢- ٧٤.

ج. بخارى، صحيح، ج ٤، ص ٢١٤؛ قسطلانى، ج ٩، ص ٢٧٠- ٢٧٢.

د. مسلم، صحيح، ج ٣، ص ٥٠- ٥١.

ه. مسلم، صحيح، ج ٣، ص ٥١.

و. مسلم، صحيح، ج ٣، ص ٥١- ٥٢.

ز. نسائى، سنن، ج ٥، ص ٩٠- ٩٢.

[١]. مقابله و ويرايش: مرتضى كريمى‌نيا.

[٢]. چاپ‌هايى كه در اين مقاله استفاده شده، عبارتند از. بخارى، كتاب الجامع الصحيح، تصحيح لودولف كرل و تئودور و. يُنبُل( لايدن، ١٨٦٢- ١٩٠٨)؛ قسطانى، إرشاد السارى إلى صحيح البخارى،( قاهره، ١٢٨٨ ق)، مسلم، كتاب الجامع الصحيح بشرح النووى( قاهره، ١٢٨٣ ق)؛ نسائى، سنن، بشرح السيوطى والسندى( قاهره، ١٣٤٨ ق)؛ ابن‌ماجه، سنن، بشرح السندى( قاهره، ١٣٤٩ ق)؛ ابن‌حنبل، مسند( قاهره، ١٣١٣ ق).