حديث اسلامى، خاستگاه ها و سير تطور - موتسكى، هارالد - الصفحة ١٣٨ - ٣ يادداشت هايى با رويكردى نو در باب سنت اسلامى
صرفاً تفسيرى دارد، و چون هيچ كاربرد عملى نداشته، همه مباحث آن كاملًا علمى و نظرى بوده است. انگيزه كاوش هر چه عميقتر در روش دقيق روزهدارى پيامبر و پيروانش با جزئيّات گوناگون آن، از سوى كسانى پديد آمد كه كاملًا داوطلبانه خواستند روزه عاشورا را ادامه دهند.
دقيقاً به همين ترتيب، متقيان يك ضيافت ماهيانه سه روزه را به فهرست اعمال داوطلبانه، يعنى مستحب، افزودند. اين كار واجب نيست بلكه سنّت است. در مورد صيام سه روزه، مىبايست به عبارات قرآنى فزونترى تمسك جسته مىشد. قتاده روايت كرده كه پيش از وجوب روزه رمضان مسلمانان مكلف بودند سه روز در هر ماه را- هر ده روز يك بار- روزه بگيرند. اين صيام سه روزه هيچ جا در آثار منسوب به هيچ يك از گروههاى شناخته شده پيش از اسلام نيست، بل همواره كاملًا و منحصراً [سنّتى] محمدى انگاشته شده است.
ابو هريره: دوستم [محمد] به من توصيه كرد در هر ماه سه روز روزه بگيرم.[١]
پيامبر فرمود: «ماه امساك به اضافه سه روز روزه هر ماه، برابر با روزه دائمى است.[٢]
ابوذر: زمانى كه پيامبر به سه روز روزه فرمان داد و اعلام كرد كه اين روزه با روزه همه ماه برابرى مىكند، خدا در تأييد سخن پيامبرش چنين وحى كرد: مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها (انعام: ١٦٠).[٣]
به اين ترتيب، از تفسير يك آيه: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ ... أَيَّاماً مَعْدُوداتٍ دو عبات داوطلبانه (تطوع) پديد آمده است. عبارت [أيَّاما مَعدُودَاتٍ] جمع است و صيغه جمع در عربى در محاسبه اشياى بيش از دو تا بهكار مىرود. برخى دانشمندان بر آن شدند تا كاربرد آن را در اين سياق به حداقل دامنه آن محدود كنند؛ از اينرو به روزه سه روزه اشاره كردهاند.
[١]. ارشاد، ج ٣، ص ٤١٠.
[٢]. ابوعبد الرحمن احمد بن شعيب النسائى، سنن، ٨ جلد،[ در ٤ مجلد]، قاهره، ١٣٤٨ ق/ ١٩٣٠ م، ج ٤، ص ٢١٨ به بعد.
[٣]. ابوعبد اللّه محمد بن يزيد بن ماجه، سنن، ٢ جلد، قاهره،[ بىتا]، ج ١، ص ٥٢٢.