حديث اسلامى، خاستگاه ها و سير تطور - موتسكى، هارالد - الصفحة ١٣٧ - ٣ يادداشت هايى با رويكردى نو در باب سنت اسلامى
جالبتر از آن تفسيرى است كه اين آيه را اشارهاى الهى مىداند به اينكه محمّد] ص [و صحابهاش پيش از وجوب روزه رمضان، مناسك روزه را به جا مىآوردند. ظاهراً ميل سيرىناپذير مسلمانان براى آگاهى از جزئيّات زندگى و آداب دينى پيامبر عظيم الشأنشان، برخى مفسران را بر آن داشته كه «كَ» را از ماء جدا كرده و در نتيجه حرف ربط را به موصول تبديل كنند: «بدين وسيله روزهاى بر شما واجب شد، درست همانند آنچه (كالذى) بر آنان كه پيش از شما بودند، واجب شده بود».[١]
ذهن كنجكاو مفسر كه همواره در پى غور در زير و بم همه كنايات موجود در اين كتاب گرانقدر بوده، در كاويدن مصداق «الَّذِينَ مِنْ قَبْل» و نيز ريزترين جزئيّات شيوه روزهدارى آنان از هيچ تلاشى فروگذار نكرده است.
آيات قرآن مجيد از ديد دانشمندان، صرفاً مجموعهاى از احكام و قوانين به منظور جهتدهى اعمال يكايك مؤمنان تا روز قيامت نيست؛ بلكه از آنجا كه قرآن در وهلههاى مختلف رسالت تاريخى محمّد] ص [بر او وحى شده است، مسلمانان آن را در بردارنده اشارات ارزشمندى در باب سيره عملى پيامبر و صحابهاش در روزگارى مىدانند كه با مساعى يكديگر مناسك دينى را بنيان مىنهادند.
بنا بر اين شايد آيه ١٨٣ سوره بقره هنوز بتواند خلأ علمى ما در زمينه زندگى دنيوى پيامبر را پر كند. اطّلاعاتى كه از اين كاوش مشتاقانه به دست مىآيد، نه هيچ كاربرد عملى دارد و نه اعتبار فقهى، زيرا بنابر تعاليم هيچ يك از مذاهب [فقهى]، روزه عاشورا بر مسلمانان واجب نيست. اجماع بر آن است كه روزه عاشورا كاملًا اختيارى است، يعنى صرفاً عملى مستحبى است كه وجوب آن به فرض كه روزه عاشورا واقعاً زمانى در اسلام واجب بوده- اكنون با روزه واجب ماه رمضان جايگزين شده است. بنا بر اين، توجه به عاشورا مربوط به گذشتههاست و خاستگاهى
[١]. محمد بن احمد الانصارى القرطبى، الجامع لأحكام القرآن، ٢٠ جلد،[ در ١٠ مجلد]، قاهره، ١٣٦٩ ق/ ١٩٥٠ م، ج ١، ص ٢٧٤ به بعد.