حديث اسلامى، خاستگاه ها و سير تطور - موتسكى، هارالد - الصفحة ٥١٥ - ساختار و درونمايه اين احاديث

٦. عبدالرحمن ابن زياد، مبارز/ قصه‌گو، اهل دمشق/ شمال آفريقا، ناقل احاديث فضل الجهاد از ابن انعام، وفات ٧٧٧/ ١٦١- ٧٧٢/ ١٥٦.

٧. حبيب بن ابى ثابت، اهل كوفه، قصه‌گو، وفات در سال ٧٣٧/ ١١٩ يا ٧٣٩/ ١٢٢.

٨. ابوحازم، اهل دمشق، قصه‌گو، او از مبارزى سورى نقل مى‌كند، وفات ٧٦١/ ١٤٤- ٧٥٠/ ١٣٣.

٩. عبدالرحمن ابن يزيد، اهل سوريه، ناقل احاديث فضايل الجهاد از ابن جابر، وفات ٧٧٠/ ١٥٣.

١٠. عبدالكريم ابن حارث، اهل مصر، زاهد، وفات ٧٥٣/ ١٣٦.

١١. ثابت البُنانى، اهل بصره، زاهد/ قصه‌گو، وفات ٧٤٤/ ١٢٧- ٧٤٠/ ١٢٣.

ساختار و درونمايه اين احاديث‌[١]

اين احاديث را بر حسب اجزاى آنها مى‌توان به دو گروه تقسيم نمود. گروه اوّل هفت حديث نخست را در برمى‌گيرد (كتاب الجهاد شماره‌هاى ٢٤- ٢٠، ٦٣ و ١٣٢). اين هفت حديث شكلى ساده دارند و صريح‌اند كه دو [مضمون‌] ثابت در آنها تكرار مى‌شود:

الف- حضور حوريان بهشتى و تشويق پرشور آنان در خلال نبرد و بدون آگاهى قهرمانان صورت مى‌گيرد؛ ب- رسيدن به حوريان بلافاصله پس از مرگ قهرمانانه.

دو [مضمون‌] متغير در كنار مضامين ثابت اين روايات قرار مى‌گيرند كه عبارتند از:

ج- حوريان جامه‌هاى بسيار نازكى به تن و يا همراه دارند (شماره‌هاى ١، ٣، ٤، ٥- شماره‌هاي ٢٠، ٢٢، ٢٣ و ٢٤ از كتاب الجهاد؛ د- شباهت (از لحاظ سيماى ظاهرى) بين حوريان و همسر زمينى شهيد.

مطالبى درباره حديث شماره ٣ (- شماره ٢٢ و ٦٣ از كتاب الجهاد) لازم به ذكر است. اين حديث نسبت به بقيه شكل روايى مبسوطترى دارد. در اينجا مضامين‌

[١]. جهت بررسى اين موضوعات و درونمايه‌ها، به اين اثر رجوع داشتم:

V. Propp, Morphology of the Folk- Tale, Trans. L. Scott. Austin/ London: University of Texas Press, ٩٦٩١.