موسوعة الإمام الخميني 48 (آداب الصلوة( آداب نماز)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٩٥ - فصل هفتم در شمّهاى از تفسير سوره مباركه «قدر» به قدر مناسبت اين اوراق

الفاظ ظهور نموده، در مرتبه ذات به صورت تجلّيات ذاتيه، و در مرتبه فعل عين تجلّى فعلى است؛ چنانچه اميرالمؤمنين- صلوات اللَّه عليه- فرمود: «إِنَّما كَلامُهُ فِعْلُهُ»[٦٨٧].

مطلب پنجم: در بيان «ليلة القدر» و در آن مباحث بسيار و معارف بى‌شمارى است كه علماء اعلام- رضوان اللَّه عليهم- به حسب مشارب و مسالك خود از آن بحث فرمودند؛ و ما در اين اوراق بعض از آن را به طريق اشاره بيان مى‌كنيم. و بعض از مطالب هم ذكرى از آن نفرمودند كه ما اشاره به آن مى‌كنيم در ضمن امورى.

اول در وجه تسميه «لَيْلَةِ الْقَدْرِ» علماء اختلافاتى كردند. بعضى بر آنند كه چون صاحب شرف و منزلت است، و قرآنِ صاحبِ قدر به توسّطِ ملكِ صاحبِ قدر بر رسولِ صاحبِ قدر براى امّتِ صاحب قدر وارد شده است، ليلة القدرش گويند[٦٨٨]. و بعضى گفته‌اند كه براى آن «ليله قدر» به آن گويند كه تقدير امور و آجال و ارزاق مردم در اين شب مى‌شود[٦٨٩]. و بعضى گفته‌اند به واسطه آن كه از كثرت ملائكه زمين تنگ شود، آن را قدر گويند. و آن از قبيل «وَ مَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ‌»[٦٩٠] است‌[٦٩١]. اين حرف‌هايى است كه در اين مقام گفته شده. و در هر يك از آن مقامات تحقيقاتى است كه اشاره به آن اجمالًا خالى از فائده نيست:

[٦٨٧] -« همانا كلام او فعل اوست».( نهج البلاغة، ص ٢٧٤، خطبه ١٨٦)

[٦٨٨] - ر. ك: مجمع البيان، ج ١٠، ص ٧٨٦.

[٦٨٩] - ر. ك: روض الجنان و روح الجنان( تفسير ابو الفتوح رازى)، ج ٢٠، ص ٣٤٢.

[٦٩٠] -« و كسى كه دچار تنگى معاش است ...».( الطلاق( ٦٥): ٧)

[٦٩١] - ر. ك: روض الجنان و روح الجنان( تفسير ابوالفتوح رازى)، ج ٢٠، ص ٣٤٤؛ مجمع البيان، ج ١٠، ص ٧٨٦.