موسوعة الإمام الخميني 48 (آداب الصلوة( آداب نماز)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٧٥ - تنبيه حِكْمى در قول حكما در صفات ثبوتيه و سلبيه

ضلالت است؛ و آنچه مورد معرفت اهل اللَّه و علم عالمين باللَّه است، مقام «واحديّت» و «احديّت» است: «واحديّت» براى عامّه اهل اللَّه، و «احديّت» براى خلّص از اهل اللَّه است.

تنبيه حِكْمى: در قول حكما در صفات ثبوتيه و سلبيه‌

بدان كه از براى حق تعالى صفات ثبوتيه و صفات سلبيه است در نظر حكماء. و صفات سلبيه را گفته‌اند به سلبِ سلب، يعنى سلب نقص، برگردد. و بعضى گفته‌اند صفات ثبوتيه صفات جمال و صفات سلبيه صفات جلال است؛ و «ذُو الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ‌» جامع جميع اوصاف سلبيه و ثبوتيه است‌[٦٤٨]. و اين كلام در هر دو مرحله خلاف تحقيق است:

ا مرحله اولى، پس صفات سلبيه على التحقيق از صفات نيست؛ بلكه در ذات حق تعالى نه سلب و نه سلب السلب راه دارد، و حق تعالى متّصف به اوصاف سلبيه نيست؛ زيرا كه اتّصاف به سلب در قضاياى معدوله است، و عقد قضيّه معدوله در حق تعالى جايز نيست، زيرا كه مصحِّح جهات امكانيه و مستلزم تركيب در ذات مقدس است. بلكه اوصاف سلبيه به طريقِ سلبِ مطلقِ بسيط است؛ و آن سلب صفت است نه اثبات صفت سلبِ سلب. و به عبارت ديگر، نقايص از حق تعالى مسلوب است به سلب بسيط، نه سلب نقايص براى او ثابت [باشد] به طريق ايجاب عدولى. پس در حقيقت، صفاتِ تنزيه صفت نيستند؛ و فقط حق تعالى متّصف به صفات ثبوتيه است.

و اما مرحله دوم، پس در نزد اهل معرفت، صفات جمال صفاتى است كه‌

[٦٤٨] - ر. ك: الحكمة المتعالية، ج ٦، ص ١١٨؛ شرح المنظومة، ج ٢، ص ٥٤٢.