موسوعة الإمام الخميني 48 (آداب الصلوة( آداب نماز)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٥٦ - فصل يازدهم در بيان دواء نافع براى علاج هرزهگردى و فرّار بودن خيال كه از آن تحصيل حضور قلب نيز شود

چيزى به چيزى هستند، به‌طورى كه انسان اگر يك دقيقه حساب آنها را نگه دارد مى‌بيند كه چندين انتقال متسلسل با تناسبات بسيار ضعيف ناهنجار پيدا نموده؛ حتّى بسيارى گمان مى‌كنند كه حفظ طائر خيال و رام نمودن آن، از حيّز امكان خارج، و ملحق به محالات عاديّه است؛ ولى اين‌طور نيست و با رياضت و تربيت و صرف وقت آن را مى‌توان رام نمود و طائر خيال را مى‌توان به دست آورد، به‌طورى كه در تحت اختيار و اراده حركت كند كه هر وقت بخواهد آن را در مقصدى يا مطلبى حبس كند كه چند ساعت در همان مقصد حبس شود.

و طريق عمده رام نمودن آن، عمل نمودن به خلاف است. و آن، چنان است كه انسان در وقت نماز خود را مهيّا كند كه حفظ خيال در نماز كند و آن را حبس در عمل نمايد و به‌مجرّد اين‌كه بخواهد از چنگ انسان فرار كند آن را استرجاع نمايد؛ و در هر يك از حركات و سكنات و اذكار و اعمال نماز، ملتفت حال آن باشد و از حال آن تفتيش نمايد و نگذارد سرخود باشد. و اين در اوّل امر كارى صعب به‌نظر مى‌آيد، ولى پس از مدّتى عمل و دقّت و علاج حتماً رام مى‌شود و ارتياض پيدا مى‌كند. شما متوقع نباشيد كه در اول امر بتوانيد در تمام نماز حفظ طائر خيال كنيد، البته اين امرى است نشدنى و محال، و شايد آنها كه مدّعى استحاله شدند اين توقّع را داشتند؛ ولى اين امر بايد با كمال تدريج و تأنّى و صبر و توانى انجام بگيرد. ممكن است در ابتداى امر در عشر نماز يا كمتر آن حبس خيال شده؛ حضور قلب حاصل شود؛ و كم كم انسان اگر در فكر باشد و خود را محتاج به آن ببيند، نتيجه بيشتر حاصل كند و اندك‌اندك غلبه بر شيطانِ وهم و طائر خيال پيدا كند كه در بيشتر نماز زمام اختيار آنها را در دست گيرد. و هيچ‌گاه نبايد انسان مأيوس شود، كه يأس سرچشمه همه سستى‌ها و ناتوانى‌ها است و برق اميد انسان را به كمال سعادت خويش مى‌رساند.