موسوعة الإمام الخميني 48 (آداب الصلوة( آداب نماز)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٩٨ - لزوم خروج از افراط و تفريط و جمع بين ظاهر و باطن شريعت

ديگرى را برخلاف شريعت مى‌دانستند. و حق آن است كه هر دو طايفه قدرى از حدّ تجاوز نمودند و افراط و تفريط كردند. ما در رساله سرّ الصلوة[١٤٣] در اين موضوع اشاره نموديم، و در اين مقام نيز حدّ اعتدال را كه صراط مستقيم است مى‌نمايانيم.

بايد دانست كه مناسك صوريه و عبادات قالبيه نه فقط براى حصول ملكات كامله روحانيه و حقايق قلبيه است، بلكه آن يكى از ثمرات آن است. لكن نزد اهل معرفت و اصحاب قلوب، كلّيه عبادات سرايت دادن معارف الهيه است از باطن به ظاهر و از سرّ به علن؛ و چنانچه نعمت رحمت رحمانيه؛ بلكه رحيميه، منبسط بر تمام نشئات قلبيه و قالبيه انسانيه است و هر يك از مراتب را حظّى است از نِعَم جامعه الهيه، هر يك را حظّ و نصيبى است از ثناى حق و شكر نعمت رحمانى و رحيمى واجب مطلق. و تا از نشئه صوريه دنياويه نفس را حظّى است و از حيات ملكى نصيبى است، بساط كثرت به‌كلّى برچيده نشود و حظوظ طبيعت مرتفع نگردد. و سالك الى اللَّه چنانچه قلب را نبايد به غير حق مشغول كند، صدر و خيال و ملك طبيعت را نبايد در غير حق صرف كند تا توحيد و تقديس را در تمام نشئات قدم راسخ باشد. و اگر جذبه روحى را در ملك طبيعت نتيجه‌اى جز تعبّد و تواضع براى حق حاصل شود، از انانيّت نفس بقايايى مانده و سير سالك در جوف بيت نفس است نه سير الى اللَّه.

و غايت سير اهل اللَّه آن است كه طبيعت و ملك بدن را منصبغ به صبغة اللَّه كنند. و يكى از مراتب و بواطن حديث شريف كه فرمايد از لسان حق تعالى شأنه: «أنَا اللَّه، وأنَا الرَّحْمنُ؛ خَلَقْتُ الرَّحِمَ وَشَقَقْتُ لَها اسماً مِن اسْمي؛ فَمَنْ وَصَلَها وَصَلْتُهُ،

[١٤٣] - ر. ك: سرّ الصلوة، امام خمينى قدس سره، ص ٧- ٨ و ٥٢.