موسوعة الإمام الخميني 48 (آداب الصلوة( آداب نماز)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٤ - در بيان قول امام عليه السلام «العبودية جوهرة كنهها الربوبية»

روحانى‌تر شود و روح عبادت قوى‌تر شود، تا اگر به دستگيرى حق و اولياى كمّل عليهم السلام توانست به حقيقت عبوديت و كنه آن واصل شود، از سرّ عبادت لمحه‌اى درمى‌يابد. و در جميع عبادات- خصوصاً نماز كه سمت جامعيت دارد و منزله آن در عبادات منزله انسان كامل است و منزله اسم اعظم بلكه خود اسم اعظم است- اين دو مقام- يعنى مقام عزّ ربوبيت كه حقيقت است و مقام ذلّ عبوديت كه رقيقه آن است- مرموز است. و در اعمال مستحبّه «قنوت» و در اعمال واجبه «سجده» را اختصاصى است كه پس از اين ان شاء اللَّه به آن اشاره خواهم كرد.

و بايد دانست كه عبوديت مطلقه از اعلا مراتب كمال و ارفع مقامات انسانيت است كه جز اكمل خلق اللَّه محمّد صلى الله عليه و آله بالأصالة و ديگر اولياى كمّل بالتبعية كسى ديگر را از آن نصيبى نيست، و ديگران را پاى عبوديت لنگ است و عبادت و عبوديت آنها معلّل است و جز با قدم عبوديت نتوان به معراج حقيقى مطلق رسيد؛ و لهذا در آيه شريفه فرمايد: «سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى‌ بِعَبْدِهِ‌»[٢٣] قدم عبوديت و جذبه ربوبيت سير داد آن ذات مقدّس را به معراج قرب و وصول. و در «تشهد» نماز كه رجوع از فناى مطلق است، كه در سجده حاصل شده، باز توجه به عبوديت، قبل از توجه به رسالت است. و ممكن است اشاره به آن باشد كه مقام رسالت نيز در نتيجه جوهره عبوديت است. و اين مطلب را دنباله طويلى است كه از وظيفه اين اوراق خارج است.

[٢٣] -« منزّه است خداوندى كه بنده‌اش را سير داد».( الإسراء( ١٧): ١)