موسوعة الإمام الخميني 48 (آداب الصلوة( آداب نماز)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٦٨ - تكميل بيان آنكه تمام نماز بين حق و خلق منقسم است

مطلوب ازل رسيده‌اند. و اما امثال ما، اهل حجاب، بايد هدايت را به همان معنى خود از حق تعالى طلب كنيم. و شايد بقيّه از اين، در تفسير سوره مباركه «حمد» بيايد، ان شاء اللَّه تعالى.

تكميل: بيان آن‌كه تمام نماز بين حق و خلق منقسم است‌

از حديث شريف قدسى چنين ظاهر شود كه تمام نماز بين حق و عبد تقسيم شده است، و فقط «حمد» را از باب نمونه و مثل ذكر فرموده‌اند[٤٢٥]. پس بنابراين، گوييم مثلًا تكبيرات صلاتى- چه تكبيرات افتتاحيه و چه غير آنها كه در خلال انقلاب احوالات صلاتى گفته شود- حظّ ربوبيت و قسمت ذات مقدّس است. و اگر عبد سالك الى اللَّه به اين وظيفه عبوديت قيام نمود و حق ربوبيت را به قدرى كه در سعه او است اداء نمود، حق تعالى نيز حق عبد را كه فتح باب مراوده و مكاشفه است به الطاف خاصّه ازليه اداء فرمايد. چنانچه در حديث شريف مصباح الشريعة اشاره به آن فرمايد؛ آنجا كه مى‌گويد: «چون تكبير گفتى، كوچك بشمار همه موجودات را در نزد كبرياء حق». تا آن‌كه مى‌فرمايد: «از قلب خود اعتبار كن در وقت نماز؛ اگر حلاوت نماز را دريافتى و سرور و بهجت آن در نفست حاصل شده و قلبت به مناجات حق مسرور، و به مخاطبات او ملتذّ است، بدان كه خداوند تو را تصديق فرموده در تكبيرت؛ و الّا نداشتن لذّت مناجات و محروم بودن از حلاوت عبادت را دليل بگير بر تكذيب كردن خداوند تو را و مطرود نمودن از درگاهش»[٤٢٦].

[٤٢٥] - ر. ك: صفحه ٢٦٢.

[٤٢٦] - مصباح الشريعة، ص ٨٧، الباب التاسع و الثلاثون، في افتتاح الصلاة؛ بحار الأنوار، ج ٨١، ص ٢٣٠، حديث ٣.