موسوعة الإمام الخميني 48 (آداب الصلوة( آداب نماز)) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٧٨ - تنبيه عرفانى در نعت كتاب و نبوّت و شريعت نبىّ ختمى صلى الله عليه و آله

تجلّيات و اختلاف اسمائى كه مبدئيت براى آن دارد مختلف شود- چنانچه اختلاف انبياء و شرايع آنها نيز به اختلاف دول اسمائيه است- پس، هر اسمى كه محيطتر و جامع‌تر است، دولت او محيطتر و نبوّت تابعه او محيطتر و كتاب نازل از او محيطتر و جامع‌تر است، و شريعت تابعه او محيطتر و بادوام‌تر است.

و چون نبوّت ختميه و قرآن شريف و شريعت آن سرور از مظاهر و مجالى يا از تجلّيات و ظهورات مقام جامع احدى و حضرت اسم اللَّه الاعظم است، از اين جهت محيطترين نبوّات و كتب و شرايع و جامع‌ترين آنها است، و اكمل و اشرف از آنها تصوّر نشود؛ و ديگر از عالم غيب به بسيط طبيعت، علمى بالاتر يا شبيه به آن تنزّل نخواهد نمود؛ يعنى، آخرين ظهور كمال علمى كه مربوط به شرايع است همين، و بالاتر از اين امكان نزول در عالم ملك ندارد.

پس، خود رسول ختمى صلى الله عليه و آله اشرف موجودات و مظهر تامّ اسم اعظم است، و نبوّت او نيز اتمّ نبوّات ممكنه و صورت دولت اسم اعظم است كه ازلى و ابدى است. و كتاب نازل به او نيز از مرتبه غيب به تجلّى اسم اعظم نازل شده؛ و از اين جهت، از براى اين كتاب شريف احديّت جمع و تفصيل است و از «جوامع كلم» است‌[٦٥٥]، چنانچه كلام خود آن سرور نيز از جوامع كلم بوده. و مراد از «جوامع الكلم» بودن قرآن، يا كلام آن سرور، آن نيست كه كلّيات و ضوابط جامعه بيان فرمودند- گرچه به آن معنا نيز احاديث آن بزرگوار از جوامع و ضوابط است، چنانچه در علم فقه معلوم است- بلكه جامعيت آن عبارت از آن است كه چون‌

[٦٥٥] - اشاره است به روايت نبوى:« واوتيت جَوَامِعَ الْكَلِم».( عوالي اللآلي، ج ٤، ص ١٢٠، حديث ١٩٤؛ المسند، أحمد بن محمّد بن حنبل، ج ٨، ص ٢٠٩، حديث ٨١٣٥؛ صحيح مسلم، ج ٢، ص ٩، حديث ٧)