مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٩٧ - عبادات

ن نحر یعنی قربانی.

ح حلق یعنی تراشیدن سر، و برای کسی که حج او حج اول نیست چیدن مقداری مو یا ناخن.

ط طواف حج.

ر رکعتین طواف حج.

س سعی میان صفا و مروه.

ط طواف النساء.

ر رکعتین طواف.

م مبیت (یعنی بیتوته) در منی.

ر رمی جمرات.

بنا بر آنچه ما اعمال حج را شرح دادیم مجموع اعمال سیزده تاست ولی در این شعر چهارده تا آمده است. سرّ این مطلب این است که شیخ بهائی افاضه از عرفات و مشعر- یعنی کوچ کردن از آنجا- به طرف منی را عملی مستقل شمرده است، در صورتی که عمل مستقل نیست.

٩. کتاب الجهاد. در این کتاب مسئله جنگهای اسلامی مطرح است. اسلام دین اجتماعی و مسئولیتهای اجتماعی است. از این رو جهاد در متن دستورات اسلام قرار گرفته است. جهاد بر دو قسم است: ابتدائی و دفاعی. از نظر فقه شیعه جهاد ابتدائی منحصراً زیر نظر پیغمبر اکرم یا امام معصوم میتواند صورت گیرد و لاغیر.

اینچنین جهادی تنها بر مردان واجب است ولی جهاد دفاعی در همه زمانها بر همه مردم اعمّ از مرد و زن واجب است.

ایضاً جهاد یا داخلی است یا خارجی. اگر گروهی از مردم بر امام مفترَض الطاعة مسلمین خروج کنند آنچنانکه خوارج یا اصحاب جمل و اصحاب صفّین کردند جهاد با آنها نیز واجب است. در فقه، احکام جهاد و احکام ذمّه یعنی شرایط پذیرفتن غیر مسلمان تحت عنوان تابعیت دولت اسلامی و همچنین درباره صلح میان دولت اسلامی و دولت غیر اسلامی به تفصیل بحث میشود.

١٠. امر به معروف و نهی از منکر. اسلام به حکم اینکه دین اجتماعی و مسئولیتهای اجتماعی است و محیط مناسب را شرط اصلی اجرای برنامه آسمانی و سعادت بخش خود میداند، یک مسئولیت مشترک برای عموم به وجود آورده